3. Budgetbijstellingen per programma

Aangezien de raad de lasten per programma autoriseert worden de budgetbijstellingen toegelicht per programma. Hiertoe worden de programma’s gehanteerd die de raad met het vaststellen van de begroting 2025 heeft benoemd en die aansluiten bij de hoofdstukindeling van het coalitieprogramma 'Ons thuis, ons Beekdaelen'.

1. Inwoners, bestuur en veiligheid
2. Sociale leefomgeving
3. Fysieke leefomgeving
4. Bestuurlijke samenwerking en financiën

Het programma Inwoners, bestuur en veiligheid bestaat uit de taakvelden bestuur, burgerzaken, overhead, crisisbeheersing brandweer en openbare veiligheid. Onderstaand treft u een overzicht aan van de bijstellingen van de baten, de lasten en de resultaatbestemming van het programma (bedragen in duizenden euro’s, + = positief voor het resultaat, - = negatief voor het resultaat).

1. Arbokosten
Het reguliere budget wordt structureel verhoogd met € 15.000 in verband met een intensiever arbobeleid. In 2026 vindt een PAGO (Periodiek ArbeidsGezondheidskundig Onderzoek) plaats.  Dit is een onderzoek waarmee werkgevers werkgerelateerde gezondheidsrisico's voegtijdig kunnen opsporen en voorkomen. Werkgevers zijn volgens de Arbowet wettelijk verplicht om dit periodiek aan te bieden aan hun werknemers, maar deelname is voor de werknemer altijd vrijwillig. Daarnaast vindt er in een 2026 een aanvullend onderzoek RI&E plaats. RI&E staat voor risico-inventarisatie en -evaluatie en hiermee worden alle arbeidsrisico's in kaart gebracht.

2. iPads bestuur
De aanschaf en vervanging van iPads waren voor 2027 nog afzonderlijk gebudgetteerd binnen het taakveld bestuur. De aanschaf en vervanging verloopt via Solido en de kosten maken deel uit van de totale bijdrage aan Solido. Om die reden kan het eerder opgenomen afzonderlijke budget komen te vervallen.

3. Software burgerzaken
Het budget is bijgesteld op basis de te verwachten jaarkosten  van de verschillende applicaties die binnen het taakveld burgerzaken worden gebruikt.

4. Verbruikskosten gemeentehuizen
De kosten voor elektra, gas- en waterverbruik zijn op basis van de werkelijke uitgaven 2025 bijgesteld.

5. Openbare orde en veiligheid
Binnen het zorg- en veiligheidsdomein speelt momenteel een complexe casus met een veiligheidsrisico. Voorgesteld wordt om een interventie in te zetten die bijdraagt aan het verminderen c.q. beheersen van dit veiligheidsrisico. Het gaat om de inzet van intensieve begeleiding, inzet van psycholoog, en duider, die samen diagnostisch onderzoek verrichten. De lasten voor een 12 weken traject zijn €39.472.

6 . Kosten ACT interventieteam
In de begroting waren de kosten voor het ACT interventieteam abusievelijk te hoog opgenomen. Die fout wordt hersteld en leidt tot een structureel voordeel.

7 . Afschrijvingen ten laste van exploitatie
De realisatie van het nieuwe gemeentehuis verloopt volgens plan. Volgens dat plan is het gemeentehuis in het jaar 2030 gereed. Dat betekent dat de afschrijvingskosten vanaf het jaar 2031 gaan lopen (het jaar na afronding van een investering). De kapitaallasten waren al vanaf het jaar 2029 geraamd. Hierdoor ontstaan eenmalige voordelen in de jaren 2029 en 2030

Het programma Sociale leefomgeving bestaat uit de taakvelden onderwijs, sport, cultuur, sociaal domeinen volksgezondheid.
Onderstaand treft u een overzicht aan van de bijstellingen van de baten, de lasten en de resultaatbestemming van het programma (bedragen in duizenden euro’s, + = positief voor het resultaat, - = negatief voor het resultaat).

8. Taakmutaties
In de september- en decembercirculaire  2025 is aangekondigd hebben we middelen ontvangen. De uitgaven voor deze gelden waren begrotingstechnisch geraamd op programma Bestuurlijke samenwerking en financiën.  Deze bedragen worden nu verschoven naar het betreffende taakveld  binnen het programma Sociale Leefomgeving. Het betreft hier dus een technische verschuiving (zie ook toelichtingsnummer 37). Een en ander verloopt budgettair neutraal.

9. Indexering diverse budgetten ten laste van prijsstijgingen
In de bestuursrapportage wordt een aantal budgetten naar het prijsniveau van 2026 bijgesteld. In de gemeentebegroting is, ter dekking van de indexeringen, een centrale post opgenomen voor prijsstijgingen. Deze wordt in deze bestuursrapportage aangesproken voor een bedrag van  afgerond € 700 duizend. Met name de indexering van de jeugdbudgetten zorgen ervoor dat de stelpost voor een relatief hoog bedrag dient te worden aangesproken. In de toelichting onder nummer 39 van deze burap treft u een nadere specificatie aan.

10. Compensatie huurtarieven Gitek
Bij de harmonisatie van het subsidiebeleid door gemeente Beekdaelen heeft er ook een harmonisatie van de tarieven plaatsgevonden. Daarom is tot nu toe een compensatie verstrekt aan Gitek om aan deze tarieven te kunnen voldoen en daarmee sport en bewegen laagdrempelig in Beekdaelen mogelijk te maken. Gelet op de ontwikkelingen in de kern Nuth, waar de school centraal in staat, is de verwachting dat deze compensatie tot en met 2029 gehandhaafd dient te worden.

11. Informatiepunten Digitale Overheid (IDO)
Sinds 2026 worden de middelen voor het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) niet langer verstrekt via een SPUK-regeling. In plaats daarvan zijn deze middelen opgenomen in de algemene uitkering van het gemeentefonds. De middelen voor de algemene uitkering worden ten gunste gebracht van de algemene middelen. Om die reden worden de kosten voor het IDO nu ook betaald ten laste van de algemene middelen.

Door deze wijziging wordt de ondersteuning van het IDO een structureel onderdeel van het gemeentelijk beleid op digitale inclusie. Met deze middelen kan de bibliotheek inwoners ondersteunen bij het vinden, begrijpen en gebruiken van digitale overheidsdiensten. Het gaat hierbij om hulp bij onder andere DigiD, toeslagen, gemeentelijke aanvragen, werk en inkomen, zorg en welzijn, en andere publieke voorzieningen.

12. Jeugdhulp kinderen in AZC
De bijstelling van de kosten voor jeugdhulp aan kinderen in AZC’s is gebaseerd op het gemiddelde realisatieniveau van de afgelopen drie jaar, aangevuld met de geldende indexaties. De hieruit voortvloeiende stijging sluit aan bij de structurele ontwikkeling in de vraag naar jeugdhulp binnen deze doelgroep.

13. Exploitatiebijdrage Omnibuzz
Voor het jaar 2026 vraagt Omnibuzz een bijdrage van de gemeente Beekdaelen van € 940.944. In de begrotingswijziging 2026 wordt dit bedrag naar beneden vastgesteld naar € 890.777. De begroting 2026 sluit beter aan op de realisatie van 2025. Voor onze gemeente leidt dit tot een daling van de kosten, omdat de vervoersvraag de afgelopen jaren lager uitviel dan eerder begroot. Hoewel het totale vervoersresultaat stijgt door onder andere de hogere NEA-index, werkt dit voor onze gemeente niet volledig door. Daarnaast pakt de nieuwe verdeling van indirecte kosten en pashouders gunstig uit voor onze gemeente. Hierdoor daalt onze gemeentelijke bijdrage ondanks de totale stijging op regionaal niveau.

14. Bijdrage exploitatietekort en klokurenvergoeding BMV Merkelbeek
Zoals aangegeven in de Raadsinformatiebrief d.d. 8 april 2026 passen de aanpassing van de bijdrage exploitatietekort en klokurenvergoeding binnen het accommodatiebeleid en zorgt dit voor een uniforme behandeling van huur en subsidie.

15. Opvang Oekraïners
Oekraïense vluchtelingen die onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming vallen hebben tot 4 maart 2027 recht op opvang. Dit betekent dat we in 2026 de 6 opvanglocaties zullen moeten blijven ondersteunen, veilig houden, faciliteren en bemensen. Dit gebeurt op basis van bed, bad en brood. Daarnaast wordt steeds gerichter georganiseerd en ingezet op zelfredzaamheid, integratie en participatie. Naar verwachting zal de capaciteit van het aantal opvangplekken in Q2 2026 worden uitgebreid met basisschool Doenrade als nieuwe opvanglocatie waar 26 opvangplekken worden gerealiseerd. Op basis van de vergoeding vanuit de Rijksoverheid voor de 151 beschikbare plekken in gemeentelijke opvang (€ 44 per dag) en 2 vluchtelingen in particuliere opvang (€ 48 per maand) worden de inkomsten geraamd op € 1.800.000 voor januari tot en met augustus 2026. Daarnaast zijn per 1 januari 2025 alle Oekraïense vluchtelingen van 18 jaar en ouder die werken, verplicht om een eigen bijdrage te betalen. Ze betalen met deze eigen bijdrage voor gas, water, elektra en indien van toepassing catering. Dit wordt geraamd op € 130.000. De verwachte uitgaven worden geraamd op € 550.000 tot en met augustus 2026. Samen met een negatieve administratieve correctie van € 20.000 wordt het saldo € 1.360.000 positief.

16. Arbeidsparticipatie
Het nadelige saldo van € 235.000 bestaat uit twee componenten, de SiSa middelen voor inburgering en de begroting Kompas. De voorlopig vastgestelde specifieke uitkering Inburgering voor 2026 van € 545.743 is bedoeld ter dekking van de kosten voor onder andere leerroutes, participatietraject en inzet van tolken. De begroting wordt op basis van de beschikking aangepast aan zowel de lasten- als de batenkant, per saldo een nadeel van € 125.000. Vanuit de begroting Kompas wordt er voor € 110.000 bijgeraamd voor schuldhulpverlening en inburgering.

17. WMO eigen bijdragen
De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage binnen de Wmo is uitgesteld en gaat naar verwachting niet eerder in dan 1 januari 2028, waar eerder werd uitgegaan van 1 januari 2027. Als gevolg van dit uitstel blijven de huidige systematiek en de daarbij behorende lagere eigen bijdragen langer van kracht. Dit betekent dat de beoogde opbrengsten uit de nieuwe regeling in de begrotingsperiode nog niet worden gerealiseerd en naar achteren verschuiven. Daar staat overigens tegenover dat de korting in het gemeentefonds die eerder heeft plaatsgevonden eveneens komt te vervallen. Het schrappen van die korting vindt plaats in de meicirculaire van het gemeentefonds die is verwerkt in de kadernota 2027.

18. Jeugd
De stijging wordt verklaard door circa € 95.000 aan incidentele kosten uit voorgaande jaren. Deze hangen vamen met een geschil over het woonplaatsbeginsel met een andere gemeente, waardoor kosten niet eerder (volledig) zijn toegerekend. Verder speelt een wijziging in de samenwerkingsstructuur met de centrumgemeente een rol. De eerdere programmagroep is vervallen en vervangen door een regioteam, effect €158.000. Deze organisatorische verandering heeft financiële consequenties, onder andere door een andere verdeling van kosten en verantwoordelijkheden binnen de regio. Aanvullend zijn de kosten voor de praktijkondersteuner in 2025 grotendeels ten laste gebracht van incidentele gelden, effect burap €140.000. Ten slotte is het maatwerk ambulant en verblijf bijgeraamd met € 40.000

19. Volksgezondheid
De mutatie betreft voor een bedrag van afgerond € 40.000 een uitbreiding van de formatie (FTE) binnen het programma Veilig Thuis vanwege de toenemende vraag, complexere casuïstiek en het waarborgen van tijdige dienstverlening. De structurele effecten van de formatie-uitbreidingen zijn meerjarig verwerkt in de kadernota. Verder is sprake van een nadeel van in totaal €24.000 als gevolg van meerkosten die verband houden met jeugdgezondheidszorg en GGD basis. Tenslotte worden op deze post bedragen geoormerkt die in de septembercirculaire zijn opgenomen voor de uitvoering van de Wet integrale suïcidepreventie. Dat laatste effect werkt structureel door.

20. Afschrijvingen ten lasten van exploitatie
Afschrijven op investeringen start het jaar volgend op de realisatie van de investering. Wanneer een investering niet wordt gerealiseerd verschuiven de kapitaallasten met een jaar. Binnen het programma sociale leefomgeving betreft dit de investeringen kindcentrum Amstenrade, vervangen kunstgrasveld Merkelbeek, renovatie kunstgrasveld Schinveld en clubgebouw VVA. Deze investeringen zijn niet gerealiseerd in 2025 maar worden gerealiseerd in 2026 en de afschrijving van deze investeringen start in 2027.  De geraamde afschrijvingen voor 2026 komen te vervallen.

Het programma Fysieke leefomgeving bestaat uit de taakvelden Beheer overige gebouwen, overhead, verkeer en vervoer, economie, openbaar groen, rioleringen, afval, milieubeheer en ruimtelijke ordening. Onderstaand treft u een overzicht aan van de bijstellingen van de baten, de lasten en de resultaatbestemming van het programma (bedragen in duizenden euro’s, + = positief voor het resultaat, - = negatief voor het resultaat).