Ontwikkelen gebiedsgericht werken
Wij willen de komende jaren de vitaliteit van onze kernen onderzoeken en samen met de burgers bekijken welke langetermijnstrategie gevolgd dient te worden. Dit doen wij middels het opstellen van dorpsplannen, waarin aangegeven wordt waar behoefte aan is (mede op basis van objectieve data) en welke prioriteiten gesteld moeten worden. Hiervoor wordt een werkbudget van € 100.000 ter beschikking gesteld. De afschrijvingslasten worden gedekt door een aanwending van de geclaimde reserve (via een aanvulling vanuit de reserve nog te bestemmen).
Doelstelling
Beekdaelen werkt aan een werkwijze waarin data en gemeenschap samen richting geven aan een toekomstbestendige leefomgeving. Datagedreven werken biedt inzicht in wat er speelt in de kernen, terwijl samenwerking met inwoners en maatschappelijke partners helpt om deze inzichten te vertalen naar keuzes. Zo ontstaat een sterkere verbinding tussen beleid en praktijk, waarbij ruimtelijke en sociale opgaven in samenhang worden benaderd.
Uitwerking
In 2024 is een datagedreven aanpak opgezet waarin gegevens uit het sociale en fysieke domein zijn gecombineerd tot een actueel beeld van de leefbaarheid per kern. Samen met Kompas, Grib en data-analist Sofie is gewerkt aan inzicht in voorzieningen, kosten en knelpunten. De gemeente bouwt hiermee aan een kennisbasis die binnen drie jaar grotendeels zelfstandig kan worden beheerd en toegepast. Deze inzichten vormen de basis voor het gesprek met inwoners en partners over opgaven en prioriteiten per kern.
In het eerste kwartaal van 2025 is een projectleider dorpsontwikkeling aangesteld om de verbinding tussen beleid, uitvoering en gemeenschap te versterken. Deze opdracht krijgt vorm via een pilot in Wijnandsrade, waar de door inwoners opgestelde dorpsvisie de basis vormt voor het Integraal Dorpsontwikkelingsplan (IDOP). In dit traject spelen inwoners een actieve rol in het uitwerken en prioriteren van opgaven en, waar mogelijk, in de uitvoering, in samenspel met gemeente en maatschappelijke partners.
De pilot richt zich op de kern-landschap combinatie Wijnandsrade. Daarbij wordt het dorp in samenhang met haar omliggende landschap beschouwd. Opgaven op het gebied van wonen, ontmoeten, mobiliteit en landschap worden integraal uitgewerkt. Het landschap fungeert hierbij als dragende structuur.
Het IDOP brengt deze opgaven samen in één integraal plan dat richting geeft aan de verdere uitwerking en uitvoering. In oktober 2025 vond de aftrap plaats tijdens een drukbezochte dorpsbijeenkomst. De ontwikkeling van het IDOP wordt ondersteund door een multidisciplinair team met adviseurs uit Ruimte, Sociaal Domein, informatievoorziening (I&A) en Communicatie. Het team zorgt voor afstemming en werkt aan een integrale kaart voor de kern-landschap combinatie Wijnandsrade, waarin thematische en datagedreven lagen samenkomen.
Verwachting
De in maart 2025 vastgestelde Visie Sociaal Domein sluit aan op deze werkwijze en vormt de basis voor wijkgericht werken. De ervaringen in Wijnandsrade worden gebruikt om inzicht te krijgen in de samenhang tussen sociaal en ruimtelijk beleid, data en samenwerking met de gemeenschap.
De eerste schetsen en eerste eventuele uitwerkingen binnen het IDOP worden in het tweede kwartaal van 2026 verwacht. Deze vormen de basis voor verdere uitwerking en prioritering van opgaven.
Op basis van deze ervaringen wordt verkend hoe deze aanpak kan worden toegepast in andere kernen, zoals Nuth en Schinnen. Daarbij wordt bezien hoe deze werkwijze kan bijdragen aan een meer samenhangende en gebiedsgerichte aanpak. Onderdeel hiervan is, conform de Hervormingsagenda Jeugd, de opbouw van lokale wijkteams, waarin de gemeente samenwerkt met partners zoals maatschappelijk werk, Kompas en de praktijkondersteuners huisarts.