(Verplichte) paragrafen

Inwoners en ondernemers dragen via de gemeentelijke belastingen en heffingen bij aan (instandhouding van) voorzieningen. De lokale heffingen zijn een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten. In deze paragraaf wordt verantwoording afgelegd over de gerealiseerde belastingopbrengsten, de belastingtarieven en het kwijtscheldingsbeleid.

Zoals verwoord in het coalitieprogramma 'Ons thuis, ons Beekdaelen' zijn de volgende beleidsmatige uitgangspunten gehanteerd voor wat betreft de lokale heffingen:

• De ozb en de toeristenbelasting houden gelijke tred met de inflatie.
• Voor wat betreft de rioolheffing is ingezet op het principe ‘de vervuiler betaalt’ en op duurzaamheid.
• Voor wat betreft de afvalstoffenheffing is ingezet om de kosten zoveel als mogelijk te beperken.
• De Legesverordening is gebruikt als instrument om duurzaamheidsdoelen te realiseren. 

De totale opbrengst uit lokale belastingen, heffingen en retributies vormt in het rekeningjaar ruim 18% van de inkomsten van de gemeente Beekdaelen en wordt gebruikt om haar activiteiten te financieren. Onderstaand treft u een overzicht aan van de opbrengst 2025 van lokale belastingen, heffingen en retributies (inclusief afrekeningen voorgaande dienstjaren):

In onderstaande tabel treft u de woonlasten van een gemiddeld huishouden in 2025 aan (bedragen in euro’s):

De onroerendezaakbelasting is een belasting die wordt geheven over, zoals de naam al zegt, onroerende zaken. Deze belasting is van de lokale heffingen de grootste inkomstenbron. Met de opbrengst uit de OZB kan de gemeente onder andere uitgaven op het gebied van veiligheid, onderhoud openbaar groen en voorzieningen bekostigen. Zo draagt de OZB bij aan het voorzieningenniveau binnen de gemeente. 

Er zijn drie groepen die een aanslag OZB krijgen:

1.    Eigenaren van woningen
2.    Eigenaren van niet-woningen (bijvoorbeeld bedrijfspand)
3.    Gebruikers niet- woningen

Gebruikers van woningen (bijvoorbeeld huurders) ontvangen geen aanslag ozb. De te betalen ozb wordt berekend als percentage van de WOZ-waarde van de woning of niet-woning. De WOZ-waarde (waardering onroerende zaken) wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld. Voor 2025  heeft de raad ervoor gekozen om de opbrengst extra te verhogen met 3,33% en vervolgens te indexeren met 3,4%.  Uit onderstaande tabel blijkt hoe de tarieven voor 2025 werden berekend en wat de daadwerkelijke opbrengst 2025 is.

De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de inzameling van het afval van huishoudens. Hiervoor maakt zij kosten. Voor de opbrengst uit de afvalstoffenheffing geldt dat deze niet meer dan kostendekkend mag zijn; de gemeente mag dus niet meer in rekening brengen dan de kosten die zij voor het inzamelen van afval maakt. 

In de raadsvergadering van 12 november 2024 heeft de raad besloten om vanaf 2025 kostendekkende tarieven te heffen voor de afvalstoffenheffing. Het kostendekkingspercentage van de afvalstoffenheffing is gestegen van 93,6% in 2024 naar 100,0 % in 2025.

De gemeente heeft bij wet een zorgplicht voor drie beleidsvelden op het gebied van water. Doel van de rioolheffing is om geld vrij te maken voor onder meer:

• de afvoer van afvalwater;
• de afvoer van regenwater (ook wel hemelwater genoemd);
• het kwaliteitsbeheer van grondwater. 

De rioolheffing is een bestemmingsheffing. Dit betekent dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten. In de raadsvergadering van 31 oktober 2023 is het Water- en rioleringsplan 2024 - 2027 (WRP) vastgesteld. De tarieven rioolheffing zijn vanaf het jaar 2025 gebaseerd op het kostendekkingsplan behorende het WRP.

De belasting wordt geheven naar een vast bedrag per perceel (€ 216,96) verhoogd met een bedrag geheven naar het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd. Voor het bedrag per m3 afgevoerd water geldt onderstaande staffel:

Voor een huishouden/bedrijf met een waterverbruik tot en met 300m3 bedroeg de aanslag € 351,24 (vastrecht € 216,96 en op basis van waterverbruik € 134,28). In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de mate van kostendekkendheid van rioolheffing:

Toeristenbelasting is een belasting die geheven wordt over verblijf in hotels, pensions, recreatiewoningen, tenten en caravans. De belasting wordt betaald door degene die gelegenheid tot het verblijf biedt. Op 12 november 2024 heeft de raad de verordening toeristenbelasting 2025 vastgesteld.

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een groot aantal taken. Een deel van deze taken wordt in de vorm van een dienst door bewoners of bedrijven individueel afgenomen. Om gemeenten tegemoet te komen in de kosten die zijn gerelateerd aan deze taken, betalen afnemers van gemeentelijke diensten leges.

Wie de leges betalen, is afhankelijk van het type dienst dat wordt afgenomen. In veel voorkomende gevallen zijn het inwoners die betalen voor een paspoort, een rijbewijs of een uittreksel uit de gemeentelijke basisadministratie. Het kunnen echter ook projectontwikkelaars zijn die een aanvraag indienen voor een omgevingsvergunning.

Op  12 november 2024  is de legesverordening 2025 en de daarbij behorende tarieventabel vastgesteld. De Raad heeft besloten de  tarieven te verhogen tot 75% kostendekkenheid. Ten opzichte van 2024 zijn de tarieven van hoofstuk 1, 2 en 3 verhoogd met respectievelijk 23,64%, 82,63% en 41,03%.  De totale kostendekkendheid van de leges uit de jaarrekening is 67,42%. Dit percentage is lager dan begroot. De belangrijkste oorzaken zijn verschillen in de begrote en werkelijke aantallen van de aanvragen in combinatie met de soort aanvragen.  Daarbij heeft de Raad d.d. 13 november 2025 besloten leges van een aantal artikelen uit hoofdstuk 2 van de Legesverordening 2025 met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2025 te verlagen.

Uit onderstaande tabel blijken de gerealiseerde dekkingspercentages 2025 voor wat betreft de leges. 

Burgers die niet in staat zijn de gemeentelijke belastingen te betalen, kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding. De gemeenteraad bepaalt voor welke belastingen kwijtschelding mogelijk is en de voorwaarden waaronder kwijtschelding plaatsvindt. De gemeenteraad is hierbij gebonden aan wettelijk voorgeschreven regels. Op enkele onderdelen kan de raad afwijken van de landelijke regels.  Dit zijn:

• Voor welke gemeentelijke belastingen kwijtscheldingen wordt verleend;
• Of daar geheel of gedeeltelijk kwijtschelding wordt verleend. Gedeeltelijke kwijtschelding houdt in dat slechts een deel voor kwijtschelding in aanmerking komt (bijvoorbeeld 50% van de aanslag);
• Welke kwijtscheldingnorm wordt toegepast. De kwijtscheldingsnorm is een normbedrag voor de kosten van levensonderhoud. De raad kan bijvoorbeeld besluiten om bij het vaststellen van het recht op kwijtschelding, de kosten van levensonderhoud vast te stellen op 100% van de bijstandsnorm in plaats van 90%
  die is opgenomen in de Uitvoeringsregeling. Hetgeen betekent dat zodoende in ruimere mate kwijtschelding wordt verleend.
• Of gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om het bedrag aan financiële middelen dat niet meetelt bij de berekening van het vermogen te verhogen.

Op 12 november 2024 is de verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Beekdaelen 2025 door de raad vastgesteld. Kwijtschelding is mogelijk voor 100% van de rioolrechten en het vast tarief afvalstoffenheffing. Voor wat betreft diftar is kwijtschelding mogelijk tot een bedrag van max.  € 55. De kwijtscheldingsnorm bedraagt 100% van de bijstandsnorm en de reguliere vermogensnorm is verhoogd met het maximaal toegestane bedrag. 

De totaal verleende kwijtschelding bedroeg in het jaar 2025 € 390.521; voor afvalstoffenheffing € 189.167 en voor rioolheffing € 201.353. 

Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om nog niet afgedekte risico’s op te vangen door het vormen van een risicobuffer (weerstandscapaciteit).

Om een goede inschatting te kunnen maken van het weerstandsvermogen is het van belang dat een vorm van risicomanagement wordt toegepast. Risicomanagement betekent dat risico’s die spelen in de organisatie continu en systematisch worden doorlopen met als doel een balans te vinden tussen het nemen en het beheersen van risico’s. In de raadsvergadering van 6 februari 2024 is de vigerende nota weerstandsvermogen en risicomanagement vastgesteld.

De nota risicomanagement bevat het beleid dat de gemeente Beekdaelen hanteert om haar risico’s te managen en vormt de basis voor de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en het jaarverslag. In de nota worden de kaders gesteld ten aanzien van de reikwijdte en toepassing van risicomanagement in de gemeente Beekdaelen en het handelen van bestuur en medewerkers.

De definities “risico’s” en “weerstandscapaciteit” spelen een belangrijke rol bij de bepaling van het weerstandsvermogen. Daarom achten wij het van belang om deze begrippen nader toe te lichten.

Weerstandscapaciteit 
De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten, die onverwachts en substantieel zijn, te dekken, zonder dat de begroting en het beleid aangepast hoeven te worden. Het gaat om die elementen waarmee tegenvallers eventueel kunnen worden bekostigd. Daartoe becijferen wij in dit hoofdstuk de weerstandscapaciteit van de gemeente.

Risico
De kans dat een niet te voorspellen gebeurtenis zich voordoet die een nadelig effect heeft op de organisatie, de doelen die zijn gesteld of de financiële positie van de gemeente. De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn ondervangen en die een financieel nadelig gevolg kunnen hebben. Doen deze risico’s zich voor dan worden ze ondervangen via de weerstandscapaciteit. Risico’s waarvoor verzekeringen zijn afgesloten en voorzieningen zijn gevormd zijn niet relevant voor het weerstandsvermogen. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste risico's beschreven.  

De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn op te vangen c.q. de risico´s in financiële zin af te dekken. Het betreft kosten die onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar zijn.

In het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) is niet voorgeschreven welke bestanddelen behoren tot de weerstandscapaciteit. De gemeente Beekdaelen hanteert de volgende bestanddelen:

In de tabel maken wij onderscheid in een structurele en een incidentele component van de weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit betreft het vermogen van de gemeente om onverwachte tegenvallers in de begroting op te vangen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de voortzetting van gemeentelijke taken. De incidentele weerstandscapaciteit is de ruimte die de gemeente heeft om onverwachte eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat deze invloed hebben op de voortzetting van gemeentelijke taken.

1.    Algemene reserve
De algemene reserve is het deel van de reserves waar geen claim op ligt. De omvang van die algemene reserve bedraagt voor de gemeente Beekdaelen € 4.307.650. Daarnaast beschikt de gemeente nog over een ‘reserve nog te bestemmen’. Die reserve wordt door de gemeente niet gerekend tot het weerstandsvermogen. Toch is ook die reserve ‘claimvrij’. Het bedrag in die reserve bedraagt afgerond € 23,1 miljoen.

2.    Stille reserves
Als activa onder de opbrengstwaarde of niet zijn gewaardeerd is sprake van een stille reserve. Voor de bepaling van de weerstandscapaciteit is van belang dat de activa waarin een stille reserve besloten ligt direct verkoopbaar zijn. Niet direct verkoopbare activa blijven voor de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beeld. Bij verkoop ontstaan winsten die eenmalig vrij inzetbaar zijn. Gemeenten kennen twee soorten stille reserves. Dit zijn stille reserves in financiële vaste activa (deelnemingen, aandelen) en stille reserves in de materiële vaste activa (bijv. gronden niet ingebracht in de grondexploitatie, panden etc.).

3.    Begrotingsruimte
Als de begroting en meerjarenraming sluiten met een positief saldo, is sprake van begrotingsruimte. Het positieve resultaat bedraagt, volgens de begroting 2026, structureel afgerond € 2.300.000.

4.    De post onvoorziene uitgaven              
Het totaal bedrag van de post onvoorzien bedraagt € 50.000 en is naar rato van de lasten verdeeld over de verschillende programma´s. Gezien de geringe omvang van het bedrag draagt deze post niet substantieel bij aan de weerstandscapaciteit.

5.    Onbenutte belastingcapaciteit
Hieronder wordt verstaan de mogelijkheid die de gemeente heeft om de belastingen te verhogen. Bij tarieven waar kostendekking een rol speelt is van onbenutte belastingcapaciteit sprake voor zover nog geen volledige kostendekking wordt gerealiseerd. Aan de hoogte van de overige tarieven is theoretisch geen bovengrens gesteld. De gemeente kan deze echter niet tot in het oneindige verhogen. Bij deze heffingen zal de raad zelf een grens moeten aangeven. In de gemeente is sprake van onbenutte belastingcapaciteit en daarmee van structurele weerstandscapaciteit. 

In deze paragraaf worden de geïnventariseerde risico’s beschreven.

Ad 1. Risico’s die het meest belangrijk gevonden worden
In deze paragraaf worden de belangrijkste risico's geïnventariseerde risico's.  Risico’s met een lage inschatting van de impact of waaraan nu nog geen financiële gevolgen kunnen worden verbonden kunnen in de nabije toekomst echter wel degelijk relevant worden voor het weerstandsvermogen. De onderstaande tabel bevat de actuele risico's. 

Bij de vernieuwing van het BBV is, op basis van advies van de commissie Depla, voorgeschreven dat er in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing  een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Het betreft de volgende kengetallen:

1A Netto schuldquote
1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
2 Solvabiliteitsratio
3 Grondexploitatie
4 Structurele exploitatieruimte
5 Belastingcapaciteit

Om deze nieuwe kengetallen te duiden geeft de commissie BBV aan dat vergelijking met andere gemeentes een goed instrument is.

1A Netto schuldquote
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. 

1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote weergegeven (netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast.

2 Solvabiliteitsratio 
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.

3 Grondexploitatie
De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten in de begroting.

4 Structurele exploitatieruimte
Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting OZB. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten.

Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken.

5 Belastingcapaciteit
Dit kengetal geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde.
Met belastingcapaciteit wordt bedoeld de woonlasten van een meerpersoonshuishouden in het begrotingsjaar ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar uitgedrukt in een percentage. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente.

Op basis van de cijfers van Coelo bedraagt het landelijk gemiddelde van de woonlasten in Nederland in 2025 € 1.050 . Uitgedrukt in een percentage ten opzicht van dit gemiddelde bedragen de woonlasten in de gemeente Beekdaelen 104,78 %. Dit betekent dat de woonlastendruk in de gemeente Beekdaelen ruim 4 % hoger zijn ten opzichte van het landelijk gemiddelde 2025.

Beoordeling onderlinge verhouding tussen de kengetallen

Het is niet mogelijk een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Daarom dienen ze te worden voorzien van een adequate toelichting.

De waarden van de kengetallen kunnen worden ingedeeld in drie categorieën: categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest, en categorie B is neutraal.

Op basis van onderstaand overzicht en op basis van het weerstandsvermogen kan worden geconcludeerd dat de gemeente Beekdaelen een stabiele financiële positie heeft. 0 van de 6 onderdelen bevinden zich in categorie B (neutraal), 5 onderdelen in de categorie A (minst risicovol) en 1 onderdeel in de categorie C (risicovol). Voor het weerstandsvermogen geldt de status uitstekend.

Een groot deel van het gemeentelijk vermogen is geïnvesteerd in kapitaalgoederen. Onderhoud en beheer van deze kapitaalgoederen zijn van belang om kapitaalvernietiging te voorkomen en de veiligheid te waarborgen. Daarom gaan we uit van risico gestuurd assetmanagement. Waarbij onze focus ligt op cyclisch en curatief onderhoud. Daar waar mogelijk nemen we steeds vaker preventieve conserverende maatregelen om de toekomstige beheerkosten te beperken.

Met het beheer en onderhoud van onze wegen, bruggen, riolering, openbaar groen, openbare verlichting en gemeentelijke gebouwen is een grote inzet van middelen gemoeid. De lasten van deze kapitaalgoederen zijn onderdeel van de diverse programma’s. Deze paragraaf geeft een integraal inzicht in de kaders, ontwikkelingen, onderhoud en kosten over de programma’s heen. 

Kwaliteit: 
Bij de harmonisatie van het beheer van de openbare ruimte is het gewenste kwaliteitsniveau van de wegen volgens de CROW- normen vastgesteld op niveau C (laag) ; sober maar doelmatig en veilig. Herijking van het beleid wegen is als onderdeel van het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte verder uitgewerkt.

Door het tijdig uitvoeren van onderhoud is de veiligheid en kwaliteit van het kapitaalgoed gegarandeerd en kan kapitaalvernietiging worden voorkomen.  De conclusie uit de inspectieronde 2021-2023-2025 is dat het “aandeel” beeldkwaliteit D over het algemeen met 5% nagenoeg gelijk is gebleven. Een verbetering is duidelijk zichtbaar voor wegvakken met beeldkwaliteit C, B en A+, dit blijft echter “dynamisch” (dit beeld past bij degradatie, een wegvak zal immers slechter worden, C degradeert naar D).



Financiën: 
De kosten voor het beheer & onderhoud zijn opgenomen in de jaarlijkse begroting.

Kwaliteit:
In het tweede kwartaal van 2023 is een vijf jaarlijkse inspectie uitgevoerd aan het areaal civiele kunstwerken. Denk hierbij aan (fiets)bruggen maar ook aan trappen, leuningen, kerende constructies, vlonders etc. Bij een aantal civiele kunstwerken zijn (ernstige) gebreken geconstateerd. Naast de brug op de Stationsstraat over de Geleenbeek in Schinnen is bij twee (houten) voetgangersbruggen sprake van ernstige gebreken en is vervanging noodzakelijk. Deze twee voetgangersbruggen zijn eind 2024 begin 2025 vervangen.

Voor de brug op de straat Oude Kerk (Heisterbrug) en de brug op de straat Kathagen (over de Geleenbeek) is een nader onderzoek uitgevoerd om de technische kwaliteit in kaart te brengen. Er is in beide gevallen geen sprake van grote gebreken waardoor vervanging op korte termijn noodzakelijk is, (klein) onderhoud staat gepland in Q2 2026.

Hiernaast zijn In 2025 onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan verschillende civiele kunstwerken. Dit varieert van het conserveren van leuningen, het herstellen van voegwerk tot aan het vervangen van houten vlonderplanken.

Financiën: 
De kosten voor het beheer & onderhoud zijn opgenomen in de jaarlijkse begroting.

Kwaliteit:  

• Het structurele beheer en onderhoud blijft van groot belang voor ons water- en rioleringssysteem.  Op basis van de reguliere beheer en onderhoud cyclus; bestaande uit reiniging, inspecteren en onderhoud, is in 2025 de kwaliteit van ons rioleringssysteem verder in beeld gebracht. Waar nodig zijn de systemen gerepareerd en gerenoveerd. Hierbij heeft, naast de geplande beheer en onderhoudscyclus, de focus gelegen op het wegwerken van opgelopen achterstanden in rioolreparaties.  Het controleren en bijwerken van de beheergegevens is een doorlopend proces. 
  
  In samenwerking met o.a. het Waterschap Limburg en onze partnergemeenten in zowel regio Parkstad als de regio Westelijke Mijnstreek is het duurzaam en efficiënt afvalwaterbeheer verder uitgewerkt.  Sinds 2024 is het Water- en rioleringsprogramma (WRP)  2024-2027 van kracht. De ontwikkeling van het WRP 2027-2030 is in voorbereiding.
  
  Financiën: 

• Als onderdeel van het WRP is ook de kostendekkendheid geactualiseerd. Ten behoeve van projecten zijn de financiële middelen opgenomen in het WRP en worden jaarlijks beschikbaar gesteld.

•    Kwaliteit:
Het beheer van de groenvoorzieningen in de openbare ruimte is uitgevoerd conform de onderstaande, door de raad in 2022 via het ibor vastgestelde kwaliteitsniveaus.

De groencontracten zijn gegund voor de periode 2022-2027 op basis van de in 2022 vastgestelde areaalgegevens. De areaalgegevens worden jaarlijks vastgesteld, deze zijn in 2024 bijgewerkt en opgenomen als resultaatsverplichting voor het jaar 2025.

Uit de in 2024 uitgevoerde boomveiligheidsinspectie (VTA) is gebleken dat er, als gevolg klimaatontwikkelingen en het bereiken van de maximale levensduur, ca. 190 bomen zijn aangewezen als te vellen risicobomen. Deze bomen zijn in Q2 van 2025 geveld.

In verband met het ontbreken van een overeenkomst voor het boombeheer als gevolg van een afgebroken aanbesteding wegens het fors overschrijden van de begroting, is het beheer uitgevoerd op basis van de vastgestelde risico's tijdens de in 2024 uitgevoerde boomveiligheidscontrole. In Q4 van 2025 is de begroting bijgesteld en een nieuwe aanbesteding gestart om het cyclisch beheer vanaf 2026 voort te kunnen zetten.

De jaarlijks terugkerende snoeiwerkzaamheden aan de vorm- en leibomen is voor groot deel uitgevoerd door de eigen buitendienst.

Kwaliteit:
Gemeente Beekdaelen beschikt na afronding van het project "verLEDden" in 2025 over een vrij "jong" en tevens energiezuinig areaal. Dit vrijwaart haar echter niet voor onverwachte uitgaven die gepaard gaan met het jaarlijks beheer & onderhoud, waaronder het vervangen van defecte masten en armaturen. In 2025 is gestart met het restaureren van klassieke armaturen die in de gemeente Beekdaelen aanwezig zijn. Dit zijn veelal armaturen met een leeftijd van 40 - 50 jaar.

Financiën:
De kosten voor het beheren & onderhouden van de openbare verlichting komt uit de voorziening openbare verlichting. Vervangingskosten van masten en armaturen worden bekostigd uit een jaarlijkse reservering, ontstaan uit een besparing energiekosten ten gevolge van het verledden.

• Beleid/beheer:  
  Het huidige beleid  voor beheer en onderhoud is gericht op de bouwkundige en technische instandhouding van het in eigendom zijnde vastgoed gedurende de reële levensduur. In de raadsvergadering van 19 december 2023 is het  Meerjaren onderhoudsprogramma (MJOP) 2024-2033  gebouwen vastgesteld door de raad. Dit onderhoudsprogramma voorziet in een planning van het technische en preventieve onderhoud plus de vertaling ervan in benodigde middelen. De gemeente stelt iedere 4 jaar een Meerjaren onderhoudsprogramma (MJOP) op.  Van de 67 gebouwen zijn 19 gebouwen niet opgenomen in dit MJOP.  Het gaat hierbij om gebouwen die op de nominatie staan om te worden verkocht of gesloopt. Maar ook gebouwen waarbij de toekomstige bestemming nog niet duidelijk is. Bij deze gebouwen werd alleen het  klachtenonderhoud uitgevoerd  en de eventuele wettelijke verplichtingen.
  
  Kwaliteit:   
  Het huidige beleid voor bouwkundig en technisch beheer en onderhoud is gebaseerd op de systematiek van NEN 2767 minimaal onderhoudsniveau 3. Deze systematiek betreft een landelijk erkende normering voor bouwkundig en technisch onderhoud. De opgenomen werkzaamheden in dit MJOP van 2024 zijn uitgevoerd en enkele doorgeschoven naar 2025. Het maatschappelijk vastgoed van de gemeente Beekdaelen voldoet aan de bovenstaande norm. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud.
  
  

In het regulier onderhoud waren ook duurzaamheidsmaatregelen meegenomen met een direct effect op de verduurzaming namelijk: isolatie, daken waarbij onderhoud benodigd was zijn deze niet alleen voorzien van een nieuwe toplaag maar ook voorzien van extra isolatie. Indien van toepassing was traditionele verlichting vervangen voor led-verlichting. Gas-boilers zijn vervangen voor energiezuinigere boilers.

• Financiën

Het vastgesteld MJOP 2024-2033 van 19 december 2023  is gehanteerd voor het uitvoeren van het onderhoud in 2025.  Tot en met 2033 wordt hiervoor jaarlijks een bedrag opgenomen van ruim €1,6 miljoen euro, hetgeen voor 2025 toereikend was.  Tijdens afgelopen jaar waren bij gebouwen ook onderhoudswerkzaamheden naar voren gehaald die eigenlijk later in het MJOP gepland stonden. Dit om onnodige kosten uit te geven voor herstelwerkzaamheden te weten dat deze later werden vervangen.

De 19 gebouwen die niet zijn opgenomen in het MJOP zijn de benodigde kosten  gedekt uit de Voorziening onderhoud gebouwen niet opgenomen MOP.  Het afgelopen jaar was € 200.000 opgenomen hetgeen toereikend was. 

De financieringsparagraaf is een belangrijk instrument voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. Daarnaast is het doel van deze paragraaf om de financiële positie van de gemeente op basis van het door de Raad vastgestelde Treasurystatuut te evalueren. De centrale doelstelling van het treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s voor de gemeente. De uitvoering van treasury wordt wettelijk geregeld in de Wet Financiering Decentrale Overheden (wet FIDO). Deze wet regelt, dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

In deze paragraaf zullen achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan de orde komen:
1.  Risicobeheer
2.  Gemeentefinanciering 
3.  Organisatie informatievoorziening m.b.t. kasbeheer

Een belangrijk onderdeel van de treasuryfunctie is het beschermen van gemeentelijke vermogens- en renteresultaten tegen ongewenste financiële risico’s.

In het Treasurystatuut wordt onderscheid gemaakt in de volgende financiële risico’s:
•    rente risico
•    kredietrisico
•    intern liquiditeitsrisico
•    valutarisico

In dit hoofdstuk worden bovenstaande risico’s nader toegelicht met de bijbehorende beheersingsmaatregelen.

1.1    Renterisico 
De gemeente kan zowel op de kortlopende als op de langlopende schulden renterisico lopen. Renterisico ontstaat door fluctuaties in de rentelasten (bijvoorbeeld door renteherziening of herfinanciering). De overheid heeft in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet FIDO) twee instrumenten gedefinieerd om de renterisico’s die de gemeente loopt te beperken, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. De kasgeldlimiet heeft tot doel beperking van renterisico op de kortlopende schuld en de renterisiconorm beperkt de renterisico’s op de langlopende schulden.

Kasgeldlimiet (renterisico kortlopende schuld)
Het is voor gemeenten aantrekkelijk om financieringsbehoefte op te vangen met het aantrekken van kort geld, omdat de rente op kort geld lager is dan op langlopende leningen. Echter veel kort geld aantrekken, brengt hogere (rente)risico’s met zich mee, omdat in de regel de rente op kort geld sterker aan fluctuaties onderhevig is.
De kasgeldlimiet is een door de wet FIDO voorgeschreven sturings- en verantwoordingsinstrument ter beperking van dit renterisico op de korte schuld. De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het begrotingsjaar en ziet er voor het jaar 2025 als volgt uit:

Financieringsbehoefte
De gemeente Beekdaelen maakt gebruikt van totaalfinanciering. In de begroting 2025 is rekening gehouden met een financieringsbehoefte over de jaren 2025 t/m 2028 van € 53,7 miljoen.  In het jaar 2025 heeft  de BNG 1 geldlening van € 8 miljoen gestort die in 2024 is afgesloten. Verder zijn er in het jaar 2025 geen geldleningen afgesloten.

Leningenportefeuille
Een overzicht van de lening portefeuille per 01-01-2025 treft u hieronder aan. De laatste geldlening in het overzicht is  doorgeleende lening aan een woningstichting. 

Ten behoeve van een goed beheer van de financiële middelen van de gemeente is het van belang een goed inzicht in het verloop van de liquide middelen. Het is noodzakelijk dat de afdeling financiën (Treasurer) wordt voorzien van de nodige informatie met betrekking tot het verloop van onder andere de grondexploitatie (inkomsten en uitgaven) alsmede de inkomsten en uitgaven met betrekking tot voorgenomen investeringen. In dit proces is een belangrijke taak weggelegd voor de budgethouders van de diverse afdelingen.

De bedrijfsvoeringsparagraaf van deze jaarstukken geven inzicht in de beleidsvoornemens ten aanzien van onze bedrijfsvoering. Deze is gericht op het adequaat uitvoeren van de programma’s uit deze begroting en de continuïteit van de gemeentelijke organisatie. Hoe beter de gemeentelijke organisatie op orde is, des te beter de organisatie in staat is om haar publieke taak op de juiste manier uit te voeren.

De gemeente wordt de komende jaren geconfronteerd met begrotingstekorten. In het jaar 2024 is de raad meegenomen in het traject om de gemeente financieel gezonder te maken. Er is een raadsbijeenkomst georganiseerd en de  raad heeft, via de vaststelling van de begroting 2025, besloten in te stemmen met een aantal inkomstenverhogingen en uitgavenverlagingen. Dit traject is in het jaar 2025 voortgezet. Inmiddels schrijft de gemeente zwarte cijfers en mag worden gesproken van een gezonde financiële positie.

Om als organisatie in control te zijn (en te blijven) is in de afgelopen jaren een groot deel van de meest risicovolle processen beschreven. Hierbij zijn ook de risico's benoemd. Tijdens workshops is een aantal beheersmaatregelen geïnventariseerd, welke ook zijn geïmplementeerd. Hierdoor wordt de kans op risico’s verkleind. Naast de financiële beheersing  zijn ook de juridische, informatie- en privacy aspecten betrokken in dit traject. Op deze wijze krijgt elk van de vier ‘control-disciplines’ uit de gemeente aandacht, en wordt de integraliteit en de kwaliteit van de interne beheersing gemaximaliseerd.

Het College heeft het AI-beleid en de spelregels vastgesteld volgens de Europese AI-verordening. Copilot is samen met Solido zorgvuldig ingericht in de eigen Microsoft-tenant binnen Europa en gecontroleerd door een externe partij. Daarna is de uitrol van Copilot gestart, waarmee medewerkers binnen Microsoft 365 sneller informatie kunnen vinden en taken zoals samenvattingen en e-mails kunnen automatiseren. Via workshops, presentaties en instructies is gewerkt aan AI-geletterdheid. Daarnaast is een samenwerking gestart met de Parkstad-gemeenten en de Open Universiteit om AI verder te verkennen en door te ontwikkelen.

Ook hebben we beheer en beveiliging en beheer van onze werkplekken verder geprofessionaliseerd en organisatie brede trainingen van Microsoft verzorgd om de digitale vaardigheden te versterken.

De nieuwe applicatie Eventloket voor het aanvragen van evenementen is samen met leverancier Woweb, de Veiligheidsregio en de Zuid-Limburgse gemeenten ontwikkeld volgens de Common Ground-standaarden en is sinds eind 2025 live gegaan. Daarnaast zijn ook bij enkele bestaande applicaties de koppelingen aangepast volgens deze landelijke Common Ground-principes.

Verder hebben we de aanbesteding van de salaris- en HR-applicatie gestart.

Met Stichting Visit Limburg (SVL) hebben wij, de Limburgse gemeenten en Provincie Limburg contacten afgesloten na uitwerking van de juridisch en governance aspecten. Daarna zijn we gestart met de ontwikkeling van het eerste dashboard: de Visitor Data Monitor (bezoekersdata).

Ons eigen dataplatform is vorig jaar verder doorontwikkeld en samen met onze medewerkers zijn diverse dashboards ontwikkeld en in gebruik genomen. Tijdens een voorlichting in oktober hebben we onze Raad meegenomen in deze ontwikkelingen.

Samen met de Parkstadgemeenten en de Stadsregio Parkstad Limburg hebben we in de laatste maanden van het jaar het tweejaarlijks burgeronderzoek uitgevoerd dat o.a. de leefbaarheid en veiligheid in beeld brengt. De resultaten hiervan komen in 2026 beschikbaar.

Verder stond het afgelopen jaar in het teken van de doorontwikkeling van ons team I&A. Hierbij lag de focus op versterking van het team en verdere professionalisering van onze dienstverlening met ruimte voor persoonlijke ontwikkeling. Tegelijkertijd hebben we een start gemaakt met het inrichten van onze servicedesk om de ondersteuning voor onze medewerkers toegankelijker te maken en beter te organiseren.

Ook met informatiebeheer en archivering hebben we stappen gezet, samen met de afdelingen en teams in onze organisatie.

De NIS2-richtlijn (Network and Information Security) is een vernieuwde richtlijn vanuit de EU om overheidsorganisaties en andere kritieke organisaties binnen de EU weerbaarder te maken tegen cyber-, fysieke en hybride aanvallen op bedrijfsprocessen en bedrijfsgegevens.

De NIS2-richtlijn is sinds 17 oktober 2024 geldig in de Europese Unie. In Nederland is het niet gelukt om deze EU-richtlijnen op tijd om te zetten in nationale wetgeving. De verwachting is dat de nationale wetten, de Cyberbeveiligingswet (Cbw/NIS2) en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke/CER), in het 2e kwartaal van 2026 in werking zal treden. 

Om overheden te helpen bij het voldoen aan de aankomende Cyberbeveiligingswet wordt het huidige normenkader BIO1.04 (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) vernieuwd naar de BIO 2. In tegenstelling  tot de nationale wetgeving is de BIO 2 in Q4 2025 definitief vastgesteld. De gemeente Beekdaelen heeft niet gewacht totdat dit normenkader vastgesteld werd en is al sinds bezig met verbeterstappen door te voeren. Omdat de BIO 2 pas in Q4 2025 officieel vastgesteld werd, heeft er nog geen audit in 2025 op de BIO 2 kunnen plaatsgevonden. 

In 2025 hebben we veel aandacht besteed aan bewustwording op het gebied van informatiebeveiliging en privacy.  Met een nieuw bewustwordingsprogramma en een hoge deelnamegraad onder de medewerkers van de gemeente, kunnen we spreken van een succesvol programma dat continu zal blijven doorlopen. Daarnaast hebben we ook meer aandacht gecreëerd omtrent informatiebeveiliging en privacy binnen de gemeentelijke processen en is de organisatie, door de werkgroep Weerbaarheid en Veerkracht, meer aandacht gaan besteden aan de continuïteit van kritieke processen.

Per 25 mei 2018 geldt de Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna: AVG). Hierdoor zijn organisaties nog meer dan vroeger doordrongen van het belang van gegevensbescherming.  

Gegevensbescherming omvat meer dan het vaststellen van beleid en het beschrijven van procedures. Het betreft een continu proces dat structurele verankering binnen de ambtelijke organisatie vereist, met een expliciete verantwoordingsplicht richting het college van B&W en de gemeenteraad. Deze verantwoordingsplicht, inclusief de bijbehorende documentatieplicht en aantoonbare auditbewijslast, vormt een essentieel onderdeel van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).

In 2025 heeft het privacyteam, in nauwe samenwerking met de verschillende afdelingen, nadere invulling gegeven aan de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van business- en informatiebeheer. In dit kader zijn onder meer meerdere Data Protection Impact Assessments (DPIA's) uitgevoerd, zijn nieuwe verwerkersovereenkomsten en convenanten afgesloten en is het openbare register van gegevensverwerkingen doorlopend geactualiseerd. Hiermee heeft de gemeente Beekdaelen concrete stappen gezet ter versterking van zowel de privacybescherming als de informatiebeveiliging.

Privacyfunctionarissen hebben zich in dit proces actief ingezet voor het identificeren en verbeteren van privacyaspecten binnen de organisatie. Deze inzet maakt onderdeel uit van een doorlopende verbetercyclus die jaarlijks herhaald en verdiept dient te worden.

Daarnaast is in 2025 een audit op grond van de Wet politiegegevens (Wpg) uitgevoerd door een externe partij. De hieruit voortgekomen aandachtspunten zijn direct opgepakt en worden in 2026 verder opgevolgd. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het FG-verslag. Hoewel verdere stappen noodzakelijk blijven, wordt de ingezette ontwikkeling in 2026 consequent voortgezet. 

Onze samenleving vraagt in toenemende mate om verbinding: tussen inwoners en overheid. Communicatie vervult hierin een sleutelrol. Dat bleek onder meer bij de organisatie van het WK Gravel, waarbij Beekdaelen opnieuw heeft laten zien waartoe de gemeente in staat is. Effectieve communicatie vraagt ook om een eenduidige, herkenbare en samenhangende aanpak. Een goede informatievoorziening, leesbare en begrijpelijke teksten en het snel en duidelijk reageren op vragen en verzoeken zijn daarbij essentieel en vragen om een goede organisatie.

In het coalitieprogramma en de in 2025 herijkte communicatievisie worden communicatie met impact en een goede samenwerking benoemd als randvoorwaarden voor optimale dienstverlening. Goede communicatie leidt tot beter contact, meer draagvlak en sterkere samenwerking. In onze projecten en beleidsvoornemens hebben en houden wij als gemeente oog en oor voor onze inwoners, ondernemers en instellingen. Wij zoeken actief het gesprek op over maatschappelijk relevante onderwerpen. En wanneer wij inwoners vragen om  actief te participeren, vraagt dat ook van ons om een andere manier van communiceren. Naast het zenden van informatie, richten wij ons steeds meer op interactie. Dit doen wij zowel fysiek als digitaal, onder andere via ons participatieplatform, de digitale nieuwsbrief en social media.

Wat hebben we bereikt?

Vanuit de Wet open overheid (Woo) is op 1 november 2024 de eerste fase ingegaan van het actief openbaar maken van stukken. Dit vormt een belangrijke stap naar meer transparantie in de overheid. Deze wet, die op 1 mei 2022 in werking trad als opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), heeft als doel overheidsinformatie beter toegankelijk te maken.

Vanaf 1 november 2024 zijn er vijf soorten informatiecategorieën die verplicht te vinden zijn via de Woo-index, een centrale vindplaats voor overheidsinformatie. Deze categorieën zijn:

• Wetten en andere algemeen verbindende voorschriften.
• Overige besluiten van algemene strekking.
• Informatie over organisatie en werkwijze.
• Bereikbaarheidsgegevens.
• Vergaderstukken en -verslagen van de Staten-Generaal.

Deze stukken zijn, voor zover van toepassing op de gemeente Beekdaelen, te vinden op onze website.

Naar verwachting wordt medio 2026 meer duidelijk over de actieve openbaarmaking met betrekking tot overige informatiecategorieën.  

Verder wordt gewerkt met de anonimiseringstool Datamask. Daarmee kunnen privacygevoelige gegevens, maar ook gegevens die onder de uitzonderingsgronden van de Woo vallen, eenvoudiger worden bewerkt. 

De gemeente Beekdaelen heeft een deel van de uitvoering van het gemeentelijk beleid en taken ondergebracht bij zogenaamde verbonden partijen. Deze partijen spelen dan ook een belangrijke rol bij de realisatie van de gemeentelijke doelstellingen. De gemeente blijft daarbij wel verantwoordelijk voor de uitvoering en het realiseren van het beleid en het behalen van de gemeentelijke doelstellingen. In deze paragraaf besteden wij aandacht aan deze verbonden partijen.

Wat zijn verbonden partijen 
Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. 

• Van een bestuurlijk belang is sprake indien de gemeente rechtstreeks invloed heeft op de besluitvorming binnen de verbonden partij, bijvoorbeeld door een zetel in het bestuur en/of door stemrecht.
• Van een financieel belang is sprake als de gemeentemiddelen aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van die partij of wanneer financiële problemen bij de verbonden partij kunnen worden verhaald op de gemeente.

Wanneer aan beide voorwaarden is voldaan, is er conform de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) sprake van een verbonden partij. Voorbeelden zijn BV-en, NV-en, corporaties, gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen.

Waarom samenwerkingsverbanden
De gemeente kan diverse redenen hebben om samen te werken. Zo kan een gemeente samenwerken om bijvoorbeeld schaal- en efficiencyvoordelen te bereiken, kennis te delen, complexe en specialistische taken te laten uitvoeren, risico's te spreiden of om een maatschappelijk initiatief te ondersteunen. Ook uitbreiding van het aantal taken en de complexiteit ervan zijn overwegingen om samenwerking te zoeken en verbanden aan te gaan. Op een groot aantal terreinen, zoals sociale zaken, gezondheidszorg, brandweer en veiligheid, het sociaal domein (WMO, jeugdzorg en participatie), hebben gemeenten nadrukkelijk de samenwerking gezocht. Dit is vaak in de vorm van een gemeenschappelijke regeling.

Aan de andere kant brengt samenwerken ook risico's met zich mee. Ondanks dat de gemeente een deel van de uitvoering van haar beleid bij een partner heeft ondergebracht, blijft zij wel verantwoordelijk voor het uitgevoerde beleid. Daardoor kan de gemeente aanzienlijke maatschappelijke, financiële en fiscale risico's lopen wanneer een partij in financiële problemen komt of zijn taken niet goed uitvoert. Het is daarom van belang dat deze verbonden partijen goed functioneren en de doelstellingen binnen de gegeven financiële én beleidsinhoudelijke kaders realiseren. Vanuit gemeentelijk perspectief is de noodzaak om de verbonden partijen goed te monitoren en zo nodig bij te sturen dan ook groot. Voor de gemeenteraad is informatie over de verbonden partijen om twee redenen van belang:

• De partijen voeren taken uit die in het verlengde van de gemeentelijke doelstellingen liggen;
• Het functioneren van de partijen heeft consequenties voor de gemeentelijke begroting.
  
  Grip op verbonden partijen

De behoefte om grip op verbonden partijen te hebben én te houden neemt steeds meer toe. Dat geldt ook voor het versterken van de onderlinge samenwerking. Sinds begin 2021 hebben wij daarom officieel ingestemd met het op het gebied van monitoring en sturing van verbonden partijen hanteren van de gezamenlijke werkwijze ‘Samen Grip Op Verbonden Partijen’.

Centrale rol in deze werkwijze is weggelegd voor de regionale ambtelijke werkgroep ‘Samen Grip Op Verbonden Partijen’. Deze werkgroep - bestaande uit ambtenaren van de Parkstad-gemeenten en de Middengebied-gemeenten - coördineert de vorengenoemde werkwijze waaronder valt de toepassing van het zogenaamde ‘adoptiemodel’. In dit model worden de verbonden partijen (veelal gemeenschappelijke regelingen) verdeeld binnen de ambtelijke werkgroep en adopteren één of twee van de deelnemende gemeenten één of meer verbonden partijen.

Hierdoor specialiseren zich deze adoptiegemeenten op ambtelijk niveau als het ware in een of meerdere verbonden partijen op zowel financieel als inhoudelijk gebied. Via de per verbonden partij in het leven geroepen ‘ambtelijke subwerkgroepen oftewel ‘adoptiegroepen’ overleggen de adoptiegemeenten met de andere deelnemers uit Parkstad Limburg en het Middengebied aan een verbonden partij over hetgeen er speelt en welke acties nodig zijn om meer grip en sturing te krijgen.

De vorengenoemde ambtelijke werkgroep rapporteert periodiek aan het ‘Bestuurlijk overleg Samen Grip Op Verbonden Partijen’ waarin de portefeuillehouders financiën van de Parkstadgemeenten en de gemeenten in het Middengebied zijn vertegenwoordigd. Op deze wijze wordt de bestuurlijke aanhaking geborgd. Door deze werkwijze worden reeds aan de voorkant ambtelijk de krachten gebundeld om meer invloed en grip op de eventuele risico’s van verbonden partijen te krijgen. Daarbij geldt met name voor gemeenschappelijke regelingen dat deze immers moeten worden gezien als ‘verlengd lokaal bestuur’. Vorengenoemde werkwijze is geïmplementeerd binnen onze gemeentelijke organisatie en zal in de komende jaren via de regionale ambtelijke werkgroep en subwerkgroepen verder worden doorontwikkeld.

In de nu volgende tabel volgt een overzicht van de verbonden partijen die van toepassing zijn voor de gemeente Beekdaelen. In bijlage 3 bij deze jaarstukken treft u nadere informatie over de betreffende verbonden partijen aan.