6 Programma Sterke gemeenschappen en gelijke kansen

In het coalitieprogramma zijn diverse beleidsontwikkelingen beschreven die financiële gevolgen hebben. Deze zijn opgenomen in de onderstaande tabel.

Stevige lokale teams
Op dit moment zijn in de gemeente 2 stevige lokale teams operationeel, te weten in Schinveld en in Nuth (onderdeel van hervormingsagenda jeugd, IZA transformatieplannen, AZWA akkoord, Visie Sociaal). De teams hebben een centrale rol in het vroegtijdig signaleren van hulpvragen, het bieden van passende ondersteuning en het voorkomen van zwaardere en duurdere zorg. Stevige lokale teams kenmerken zich door een brede, integrale blik en een wijkgerichte aanpak, dicht bij de inwoners. Professionals werken domein overstijgend samen en zijn in staat om snel te schakelen tussen zorg, welzijn en participatie. Hierbij staat het versterken van de eigen regie en het netwerk van inwoners centraal. Daarnaast zijn de lokale teams herkenbaar en een toegankelijk aanspreekpunt in de wijk, met korte lijnen naar partners zoals huisartsen, onderwijs en maatschappelijke organisaties. Door deze samenwerking te intensiveren, kan ondersteuning beter op elkaar worden afgestemd en wordt versnippering voorkomen.De komende periode wordt de werkwijze van de teams doorontwikkeld en waar mogelijk verder uitgerold.

Centrale toegang sociaal domein
De ontwikkeling van een centrale toegang is een belangrijk aandachtspunt binnen het sociaal domein. Het doel is om de toegang tot ondersteuning en zorg voor jeugd, gezinnen en andere inwoners integraler, eenduidiger en laagdrempeliger te maken, met goede afstemming tussen de gemeente en haar partners.

De centrale toegang staat echter niet op zichzelf; het is onderdeel van een bredere ontwikkeling die draait om toegankelijkheid, integraliteit en effectieve ondersteuning. Dit traject wordt in 2026 opgestart maar zal ook in 2027 worden voortgezet, waarbij de precieze vorm, processen en verantwoordelijkheden nog nader worden uitgewerkt.

Doorbraakmethode
Ten aanzien van de doorbraakmethode geldt dat de vraag naar maatwerk bij complexe casuïstiek toeneemt wat leidt tot meer druk op capaciteit en middelen. Tegelijkertijd is het belangrijk dat de gemeente inzet op effectieve interventies bij multiproblematiek om escalatie en stapeling van kosten te voorkomen. Tot en met 2027 zijn voor implementatie van de doorbraakmethode middelen beschikbaar vanuit het IZA-transformatieplan, maar dit vraagt om een duurzame borging voor de langere termijn. Daarom is het noodzakelijk om te investeren in voldoende mandaat en handelingsruimte voor consulenten, en de doorbraakmethode structureel te borgen in de gemeentelijke werkwijze. In 2027 staat de borging centraal.

Verbinding sociaal-medisch domein/Pluswijken
De verbinding tussen het sociaal en medisch domein wordt in toenemende mate noodzakelijk, mede onder invloed van ontwikkelingen vanuit IZA, GALA, AZWA en de Hervormingsagenda Jeugd. De groeiende complexiteit van hulpvragen, de aanhoudende druk op de GGZ, de vergrijzing en de beweging waarbij inwoners langer zelfstandig thuis wonen, maken een intensievere samenwerking onvermijdelijk.

Dit vraagt om het duurzaam inrichten van structurele samenwerkingsvormen tussen betrokken partners en het versterken van gezamenlijke casusregie bij kwetsbare inwoners. Tegelijkertijd ligt er een duidelijke opgave om preventie en vroegsignalering verder te ontwikkelen, zodat zwaardere zorg zoveel mogelijk kan worden voorkomen en inwoners tijdig passende ondersteuning ontvangen.

De afgelopen periode is in het kader van de Pluswijkenaanpak gewerkt aan het opzetten van een nauwe samenwerking tussen de huisartsenpraktijken, wijkmanagers vanuit het medisch domein en de beleidsmedewerkers van de gemeente. Dit zorgt voor korte lijnen en een gezamenlijke focus.

Daarnaast zijn we recent gestart met de inzet van een medisch verbinder vanuit de uitvoering. Dit betreft momenteel een pilot. De medische verbinder fungeert als vast aanspreekpunt voor de huisartsenpraktijken richting de gemeente. In deze rol legt zij verbinding met de gemeentelijke organisatie en denkt zij mee op casusniveau. Op basis van zowel kwantitatieve als kwalitatieve gegevens wordt beoordeeld of en zo ja waarom voortzetting van deze inzet noodzakelijk is.

Gezondheidsbeleid
Van de drie zorgakkoorden tot nu toe (GALA, IZA en AZWA) is het AZWA het minst vrijblijvende akkoord voor gemeenten. Het richt zich op het versterken van de samenwerking tussen zorg, welzijn en het sociaal domein. 
Het GALA akkoord beoogt fysieke en mentale gezondheid van inwoners te verbeteren door meer preventie (beweging naar de voorkant). Het inzetten van interventies was onder GALA facultatief. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) bevat afspraken tussen zorgpartijen en gemeenten die een impuls moeten geven aan de beweging van zorg naar gezondheid. De IZA transformatieplannen hiertoe zijn bindend voor gemeenten.

Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) richt zich op het versterken van de samenwerking tussen zorg, welzijn en het sociaal domein en is eigenlijk een verbreding, intensivering en concretisering van het IZA. Toegang tot zorg en welzijn, de verbinding ervan en het afwenden van het arbeidsmarkttekort in de zorg staat centraal. Het AZWA gaat uit van uniforme en verplichte ‘basisfunctionaliteiten’. Dit zijn landelijke afspraken over samenwerking op het snijvlak van zorg en sociaal domein. Ze gelden in alle regio’s en zorgen dat iedereen weet wat zijn of haar taak is. Zo weten inwoners en patiënten waar zij op kunnen rekenen.

Sport- en beweegbeleid
In 2025 is reeds een start gemaakt met het sport- en beweegbeleid. In 2026 zal het sport- en beweegbeleid ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd. In 2027 zal verder invulling gegeven worden aan de uitvoering waarbij nadrukkelijk gekeken zal worden naar welke onderdelen wellicht beter in eigen beheer opgepakt en welke uitbesteed kunnen worden.

Verordening jeugd
Samen met de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek wordt gewerkt aan een nieuwe verordening Jeugd. In dit traject staan het verder harmoniseren van beleid, het versterken van de onderlinge samenwerking en het delen van een gezamenlijke visie steeds centraler. Tegelijkertijd is sprake van landelijke ontwikkelingen, onder andere rondom de reikwijdte van jeugdhulp binnen de Jeugdwet, die naar verwachting de komende periode verder worden uitgewerkt en impact zullen hebben op de inhoud van de verordening. Dit maakt dat het proces van herziening en besluitvorming ook in 2027 zal doorlopen, zodat zorgvuldig kan worden aangesloten bij deze ontwikkelingen en een toekomstbestendig kader ontstaat.

Nieuw normenkader hulp in de huishouding (HBH)
De zorgsector staat voor een grote transformatie: toekomstbestendige, kwalitatief goede en betaalbare zorg wordt steeds urgenter. Binnen de Wmo neemt vooral de druk op Hulp bij het Huishouden (HbH) sterk toe. De vraag stijgt al jaren en zal door vergrijzing, langer zelfstandig wonen, complexere zorgvragen en de lage eigen bijdrage verder toenemen. Dit zorgt voor oplopende kosten en personeelstekorten vormen daarnaast een extra complicerende factor.

Om hierop te anticiperen wordt een nieuw, uniform normenkader voor HbH ingevoerd. Er is gekozen voor het HHM-kader (Hulp bij het Huishouden Methodiek), omdat dit gemeenten ondersteunt bij zorgvuldig en op maat indiceren van huishoudelijke ondersteuning. Het kader is gebaseerd op diverse onderzoeken en biedt een goed onderbouwde basis voor besluitvorming.

Door de stapsgewijze invoering van het HHM-normenkader wordt verwacht dat de structurele kostenontwikkeling de komende drie jaar lager zal zijn dan bij handhaving van het oude normenkader doordat in totaal minder uren worden geïndiceerd. De exacte invulling van een inkomensafhankelijke bijdrage is nog niet definitief vastgesteld en het wetsvoorstel moet nog worden behandeld door de Tweede en Eerste Kamer. De invoeringsdatum en precieze kaders zijn daardoor nog onzeker.

Project Automaatje
Momenteel wordt onderzocht of het project ANWB Automaatje in Beekdaelen kan worden ingezet als aanvulling op het bestaande vervoersaanbod. Automaatje is een vervoersdienst vóór en dóór inwoners, waarbij vrijwilligers deelnemers op afspraak vervoeren. In combinatie met bestaande voorzieningen zoals Omnibuzz (Wmo-vervoer op basis van een indicatie) en de Wensbus (aanvullend openbaar vervoer) kan hiermee een dekkend en flexibel vervoersaanbod worden gerealiseerd voor inwoners die niet (meer) zelfstandig kunnen reizen. Omdat dit project zich momenteel nog in de onderzoeksfase bevindt zijn de kosten nog niet bekend. Indien nodig zal er een apart college- en raadsvoorstel worden voorgelegd.

Suïcidepreventie
Vanaf 1 januari 2026 is zelfmoordpreventie een wettelijke taak voor gemeenten. De Zuid-Limburgse gemeenten gaan samen met de GGD volgens het zogenoemde EAAD-model in een actienetwerk aan preventie werken. Doel is meer bewustwording creëren en het taboe doorbreken. Daarnaast krijgen sleutelfiguren, mensen die in hun werk vaak met kwetsbare mensen in aanraking komen, training in herkennen en het gesprek aangaan. Huisartsen, sociaal werkers en mensen die in het onderwijs werken. Alle Zuid-Limburgse gemeenten besluiten in Q2 over hun deelname aan het actienetwerk dat in het najaar van 2026 een concreet actieplan presenteert.

Uitvoeringsprogramma Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang
Begin 2026 is de regionale visie Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang vastgesteld door de raad. Op dit moment wordt op regionaal niveau gewerkt aan een uitvoeringsprogramma dat in de loop van 2026 wordt opgeleverd en voorgelegd aan de colleges in Parkstad ter besluitvorming.

Daarnaast wordt door Levanto  gewerkt aan plannen om de huidige locatie van het Zorgpension aan de Stationsweg 10 te Nuth te verbouwen. De plannen zijn nog niet gepresenteerd aan de gemeente. Naar verwachting zal dit in Q2 2026 plaatsvinden. Daarna zal bekeken worden welke vervolgstappen nodig zijn om tot uitvoering te komen.

Participatiewet in balans
De herziening Participatiewet in Balans verandert het participatiestelsel ingrijpend en verschuift de focus van controle en uniformiteit naar vertrouwen, menselijkheid en maatwerk. Participatie wordt breder erkend: naast betaald werk tellen ook maatschappelijke deelname, vrijwilligerswerk, informele zorg, talentontwikkeling en passende daginvulling mee.

In 2027 treedt de nieuwe uitvoeringspraktijk in werking, waarbij gemeenten meer beleidsruimte, minder administratieve lasten en grotere professionele afwegingsruimte krijgen. De nadruk verschuift naar bestaanszekerheid, eenvoudige en snelle ondersteuning en begeleiding in plaats van sanctioneren. Dit vraagt om aanpassing van processen, versterking van regionale samenwerking (onderwijs, welzijn, werkgevers, werkhubs) en investering in professionalisering, scholing, communicatie en mogelijk extra maatwerkvoorzieningen, terwijl de uiteindelijke rijksfinanciering nog niet volledig is uitgewerkt.

Onderzoek uitvoering participatiewet
In 2026 wordt het onderzoek naar de aan ISD Kompas opgedragen uitvoeringstaken opgeleverd en aan de gemeenteraad voorgelegd ter besluitvorming. Afhankelijk van het gekozen scenario wordt een tijdpad opgesteld. Elk scenario kent een eigen impact op uitvoering, organisatie en financiën. De uiteindelijke keuze bepaalt de richting en de benodigde middelen voor de komende jaren.

Regionale werkhubs
De Regionale Werkhubs in Parkstad vormen een essentiële bouwsteen binnen de regionale infrastructuur voor participatie, ontwikkeling en arbeidsmarkttoeleiding. Het zijn centrale, laagdrempelige plekken waar inwoners, werkgevers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke partners samenkomen om instroom, doorstroom en uitstroom richting werk en participatie te versterken. De werkhubs activeren onbenut arbeidspotentieel en bieden leeromgevingen waarin sociale vaardigheden en (vak)kennis worden versterkt. Inwoners die extra begeleiding nodig hebben bij het vinden van passend werk of een zinvolle daginvulling worden hierin ondersteund. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met regionale partners, waaronder onderwijs, welzijnsorganisaties, werkgeversnetwerken, waardoor trajecten flexibel en vraaggericht op maat kunnen worden ingericht vanuit het alles-onder-één-dak-principe. De doorontwikkeling van de Regionale Werkhubs wordt ondersteund door gezamenlijke regionale investeringen, waaronder middelen uit de Regio Deal Parkstad. Zowel lokaal, regionaal als landelijk wordt het belang van maatschappelijke participatie onderschreven. Daarom investeren alle Parkstadgemeenten gezamenlijk in deze aanpak. De cofinanciering bestaat uit gemeentelijke inzet (ambtelijke uren voor beleid, uitvoering, monitoring en afstemming), aangevuld met middelen uit het Parkstad Participatiefonds en Stadsregio Parkstad Limburg.

Uitvoeringsprogramma accommodatiebeleid
In 2025 is gewerkt aan het concept uitvoeringsprogramma, dat in 2026 aan het college ter besluitvorming wordt aangeboden. In dit uitvoeringsprogramma is onder andere opgenomen de borging van de structurele onderhoudsbijdrage voor gemeenschapshuizen alsook de implementatie en resultaten van de buiten- en binnensportkaders. Wanneer besluitvorming heeft plaatsgevonden wordt dit document conform afspraak ter kennisgeving aangeboden aan de gemeenteraad. Het implementeren van deze kaders met de diverse verenigingen en stichtingen loopt door in 2027.

Park de Oirsprong
De benodigde investering maakt van het voormalig Park de Oirsprong een open sport- en beweegpark. Een toekomstbestendige, multifunctionele ontmoetingsplek waar sport, gezondheid en maatschappelijke verbinding samenkomen. Door voorzieningen te bundelen, infrastructuur te verbeteren en gezamenlijke ambities te formuleren, ontstaat er ruimte voor groei, innovatie en een bredere toegankelijkheid. Door het verbreden van het aanbod en het vergroten van de toegankelijkheid draagt Ontmoetingspark de Oirsprong niet alleen bij aan sportdeelname, maar ook aan leefbaarheid, talentontwikkeling en sociale cohesie binnen de regio. Een duidelijke en concrete visie, samengesteld door het kernteam van het park. De resultaten van dit burgerinitiatief hebben geleid tot een kredietaanvraag die op 24 februari 2026 door de gemeenteraad is aangenomen. In het restant van 2026 wordt gewerkt aan een definitief ontwerp, de ontwikkeling van fase 4 en het voorbereiden van de aanbesteding. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat de werkzaamheden medio 2027 kunnen starten. (Of zoveel eerder wanneer mogelijk).

Regiodeal Same veur elkaar
Dit project richt zich op de ontwikkeling van de kern Nuth. De gemeente ondersteunt en stimuleert de ontwikkeling van een netwerk van inwoners, verenigingen, professionele organisaties en de gemeente zelf. Actieve betrokkenheid van inwoners draagt bij aan gemeenschapszin en aan het verbeteren van de sociale en fysieke leefomgeving. Same Veur Elkaar heeft zich in de loop van 2025 stevig ontwikkeld.

De dorpscoördinator en de opbouwwerker werken in Nuth aan een steeds breder netwerk en sluiten inmiddels aan bij de wijkgerichte aanpak en het initiatief Sociale Wifi. Steeds meer activiteiten krijgen vorm en een groeiend aantal inwoners levert een actieve bijdrage.

Project Vrijwillige Energie Parkstad speelt een rol door financiële en administratieve ondersteuning te bieden aan vrijwilligersprojecten. Elk kwartaal verschijnt een kalender waarin zichtbaar wordt welke partijen waarmee bezig zijn in Nuth. In 2027 zal het project volledig operationeel zijn.

Same Veur Elkaar wordt gefinancierd vanuit middelen van Parkstad met gemeentelijke cofinanciering.

Lokale Inclusie agenda
De Lokale Inclusieagenda (LIA) wordt in september van 2026 ter besluitvorming voorgelegd. Uitgangspunt van de LIA is dat iedere inwoner van de gemeente volwaardig moet kunnen deelnemen aan de samenleving. Inclusiebeleid raakt vrijwel alle gemeentelijke beleidsterreinen, variërend van sport en onderwijs tot de realisatie van het nieuwe Huis van de Gemeente en het terugdringen van laaggeletterdheid. Bij de uitvoering van de LIA wordt nadrukkelijk aangesloten bij het bestaande inclusiebeleid en voortgebouwd op wat al goed werkt. De financiële gevolgen zijn op dit moment nog niet duidelijk.

Interreg Europe - Sociaal
Beekdaelen participeert in Interreg Europe, het Europese programma waarin 36 landen samenwerken om regionaal beleid te verbeteren via kennisuitwisseling, peer learning en gevalideerde good practices. Beekdaelen neemt deel aan twee projecten: TAAS (duurzaam toerisme, data en digitalisering) en SMARTFORM (energietransitie en energiearmoede). Aangezien ook de meerwaarde voor deelname op sociaal vlak wordt gezien, wordt overwogen om ook vanuit het sociaal domein deel te nemen aan dit Europees programma. Er vinden momenteel verkennende gesprekken plaats.

Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie Wonen, Welzijn, Zorg
Begin 2025 is de “Toekomstvisie Wonen, Welzijn en Zorg Parkstad Limburg” door de raad vastgesteld. Naar aanleiding hiervan wordt momenteel gewerkt aan een regionaal uitvoeringsprogramma, met als streven dit uiterlijk eind 2026 gereed te hebben. Daarnaast wordt op basis van het door de raad in december 2025 genomen voorbereidingsbesluit gewerkt aan een afwegingskader voor nieuwe zorgactiviteiten in de gemeente, dat in 2026 aan de raad zal worden voorgelegd ter besluitvorming.

De Parkstadgemeenten, betrokken zorg- en welzijnsorganisaties en woningcorporaties dragen naar rato bij aan de kosten voor de projectleiding.

SES Nuinhof
Binnen dit project neemt het Nuinhofhuisje een centrale plaats in. In dit huis vinden cursussen plaats, kinderen krijgen er huiswerkbegeleiding en er wordt samen gekookt en gegeten. Het project SES Nuinhof loopt aan het einde van dit jaar af, maar de activiteiten in en rondom het Nuinhofhuisje zijn geborgd via een Hoeskamersubsidie. Het huisje wordt door Wonen Zuid kosteloos ter beschikking gesteld tot uiterlijk 2030. De gemeente Beekdaelen wil de komende jaren de kosten voor nutsvoorzieningen, verzekeringen en wifi voor haar rekening nemen. Daarnaast ontvangen de vrijwilligers van het Nuinhofhuisje ondersteuning bij administratie en subsidieaanvragen via Vrijwillige Energie.

Om de activiteiten in het Nuinhofhuisje en de ondersteuning van de vrijwilligers te bekostigen zijn middelen nodig die naar alle waarschijnlijkheid kunnen worden bekostigd door inzet van een (nieuwe) regiodealsubsidie. Gezien het feit dat de uitgaven worden gedekt door inkomsten kunnen deze middelen worden gevraagd in één van de buraps.

Ontwikkelingen Nieuw Beschut
Op dit moment ontvangen inwoners met een indicatie voor Nieuw Beschut een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd via ISD Kompas. Binnen ISD Kompas is het voorstel gedaan om één van de deelnemende gemeenten aan te wijzen als centrumgemeente. Aanleiding hiervoor is de gewenste bundeling van expertise en de efficiënte inrichting van onder meer personeelszaken. In het kader van het lopende onderzoek naar kwaliteit, integraliteit en kostenbeheersing heeft het dagelijks bestuur van ISD Kompas besloten om de besluitvorming hierover aan te houden. De uitkomsten van dit onderzoek worden afgewacht alvorens een definitief standpunt in te nemen over de mogelijke aanwijzing van een centrumgemeente.