8. Programma Krachtig organiseren en samenwerken

De grote transitieopgaven op het terrein van onder meer energie, brede welvaart, circulaire economie vragen een krachtige en effectieve samenwerking. Wij kiezen voor de Zuid-Limburgse schaal, waarbij de vastgestelde agenda Zuid-Limburg leidend is – Beekdaelen is financieel en organisatorisch wendbaar, innovatief en in balans. Voor ons gelden de volgende uitgangspunten:

• Voor Beekdaelen is Zuid-Limburg het schaalniveau waarop wordt samengewerkt – dit doen we samen met de GR Parkstad Limburg en de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg.
• Beekdaelen is een directe partner en trekker in het mede realiseren van de doelstellingen die opgenomen staan in de Agenda Zuid-Limburg, NOVEX en het Nationaal Programma Vitale Regio’s.
• Wij houden vast aan een gezonde financiële positie in Beekdaelen – dit is de basis om in onze kernen en wijken te kunnen investeren.
• We houden de belastingdruk voor onze inwoners zo laag mogelijk, d.w.z. ombuigingsmaatregelen gaan voor belastingverhoging (uitgezonderd indexering) en wij werken volgens het principe ‘de gebruiker betaalt’.
• De schaalgrootte van Beekdaelen heeft gezorgd voor een krachtige uitvoeringsorganisatie, waar de komende periode volop aandacht aan wordt gegeven, dit om flexibel in te kunnen spelen op de steeds veranderende maatschappij.

In het coalitieprogramma zijn geen beleidsontwikkelingen benoemd binnen dit programma die financiële gevolgen hebben.

Interreg Europe

De gemeente Beekdaelen neemt deel aan het Europese samenwerkingsprogramma Interreg Europe om beleidsontwikkeling en uitvoering gericht te versterken. Daarbij benut Beekdaelen ‘Good Practices’ uit andere Europese regio’s die, waar relevant, worden vertaald naar de lokale context, en deelt zij eigen ervaringen en werkwijzen actief met internationale partners.

Deze samenwerking krijgt concreet vorm via deelname aan twee projecten: TAAS, gericht op de vrijetijdseconomie, en SMARTFORM, gericht op duurzaamheid. De projecten leveren toepasbare kennis en praktijkervaring voor lokale en regionale opgaven, zoals het versterken van een duurzame vrijetijdseconomie, het terugdringen van fossiel energiegebruik, het bevorderen van leefbaarheid en het vernieuwen van beleidsprocessen.

De samenwerking versterkt de kwaliteit en samenhang van beleid tussen lokaal en (Eu)regionaal niveau. De benodigde ambtelijke inzet wordt gefinancierd vanuit Interreg Europe en is organisatorisch geborgd binnen de gemeentelijke governanance.

Regionale investeringsagenda’s NOVEX, Regiodeal 6 en Nationaal Programma Vitale Regio’s 

In 2025 is het kader van het Ontwikkelperspectief NOVEX- Zuid-Limburg (Rijk, Provincie, Waterschap en gemeenten) een Regionaal Investerings- en Uitvoeringsagenda. Hierbij wordt aandacht gevraagd voor regionale ruimtelijke projecten waarbij samenwerking met het Rijk van toepassing is.

In het kader van uitvoering van de Regiodeals is de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg opgericht. Beekdaelen draagt ook bij -naar inwonersaantal- aan de kosten van deze stichting. Voor het onderwerp Grensoverstijgende kenniseconomie werkt deze stichting actief samen met het programmabureau Parkstad Limburg. Voor Regiodeal 6 zal het project PlusWijken worden ingezet. Dit vindt plaats op basis van cofinanciering. Voor het onderwerp landschap wordt gewerkt aan projecten in het kader van duurzaam beheer van landschap(selementen), circulaire teelten en functietransformatie van cultuurhistorisch erfgoed.

Daar waar NOVEX met namen gericht is op ruimtelijke opgaven is Zuid-Limburg in het Nationaal Programma Vitale Regio’s een van de 11 aandacht regio’s. Het NPVR richt zich met name op de sociaal-maatschappelijke opgaven en economische ontwikkeling. Het vormt daarmee een complementaire aanpak t.o.v. NOVEX. In dit kader wordt een plan voor de regio geschreven welke vervolgens wordt vertaald in een uitvoeringsagenda. Het NPVR is de opvolger van de Regiodeal aanpak, die met de 6e Tranche zijn laatste openstelling heeft gehad.  

Herziening gemeentefonds
Per 1 januari 2023 is een nieuw verdeelmodel van het gemeentefonds ingevoerd. Het gaat daarbij om de vraag hoe het rijksgeld over de gemeenten verdeeld moet worden. Sindsdien groeien gemeenten stapsgewijs naar de nieuwe verdeling via wat het ‘ingroeipad’ genoemd wordt. De financiele effecten van die ingroei zijn verwerkt in de voorliggende kadernota.

De Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) vond eerder dat de beheerders van het gemeentefonds hun huiswerk over moeten doen. Vier van de tien voorstellen zijn volgens de Raad onvoldragen; drie anderen deugen helemaal niet. De ROB stelde daarom voor om volgend jaar de huidige verdeling aan te houden en nieuw onderzoek te laten uitvoeren.

Stichting Samenwerking Zuid-Limburg (SZL)
De gemeente Beekdaelen heeft eind 2025 besloten deel te nemen aan de stichting Samenwerking Zuid-Limburg (SZL). De maatschappelijke opgaven, zoals vastgelegd in de Agenda Zuid-Limburg, vragen om een (gemeente)grensoverschrijdende samenwerking. Overheden, private en semipublieke partners en kennisinstellingen hebben elkaar nodig in de uitwerking van een effectieve aanpak die tegelijkertijd meerjarig moet zijn. De inhoudelijke opgaves tonen de noodzaak aan om te komen tot effectieve een én efficiënte samenwerking met een duidelijke focus en samenhang tussen de diverse schaalniveaus. Bij de besluitvorming in 2025 heeft de raad de bijdrage van € 1 per inwoner opgenomen tot en met het jaar 2028.

De rol van het programmabureau SZL wordt verbreed. SZL functioneert niet alleen als uitvoeringsorganisatie van Regio Deals, maar ook steeds nadrukkelijker als regionaal coördinatiepunt, strategisch verbinder tussen gemeenten, rijk en andere programma’s zoals NPVR, en platform voor gezamenlijke positionering van Zuid-Limburg

Deze ontwikkeling is logisch en gewenst. Echter niet verdisconteerd in de huidige financiering. Een verhoging van de inwonerbijdrage is een gerichte investering in bestuurlijk overzicht, strategische slagkracht en maximaal rendement uit regionale samenwerking. Daarom wordt besloten tot verhoging van de inwonerbijdrage van €1,- naar €2,-. Voor Beekdaelen betekent dit een nieuwe jaarlijkse bijdrage van 72.000 euro. Aanvullend is besloten om de inwonerbijdrage jaarlijks te indexeren, na positieve evaluatie, conform CPI-september, vanaf 1-1-2029.

Het vorenstaande heeft tot gevolg dat tot en met het jaar 2028 een bijstelling van € 36.000 (€ 1 per inwoner) volstaat (er is immers al een bedrag van € 36.000 geraamd). Vanaf het jaar 2029 dient de oorspronkelijke bijdrage te worden geraamd, maar ook de verhoging van € 1 per inwoner. Om die reden dient vanaf dat jaar een bedrag van € 72.000 te worden bijgeraamd.

Organisatieontwikkeling: hybride werken
Bij de ontwikkeling van een wendbare en toekomstbestendige organisatie, moderne werkwijzen en het nieuwe Huis van de Gemeente, zorgen wij voor een passende inrichting van fysieke en digitale (thuis-)werkplekken. Daarmee dragen we bij aan betere dienstverlening en samenwerking, en aan een werkomgeving die plaats- en tijdonafhankelijk werken ondersteunt en medewerkers in staat stelt efficiënt en effectief te werken. De werkgever is verantwoordelijk voor een ergonomische inrichting van thuiswerkplekken.