1. Welkom

Geachte leden van de gemeenteraad,

Voor u ligt de Programmabegroting 2027 van de gemeente Beekdaelen. Met deze begroting geven we uitvoering aan de ambities uit het coalitieprogramma Groeien in Groen 2026-2030. We bouwen verder aan een sociale, veilige en groene gemeente, met vitale kernen waarin inwoners zich thuis, betrokken en gehoord voelen.

De kracht van Beekdaelen ligt in de vijftien kernen, ieder met een eigen identiteit en eigen kwaliteiten. Samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke partners werken we aan de leefbaarheid en vitaliteit van onze dorpen. Dat krijgt onder meer vorm via dorpsontwikkelingsplannen, het digitale participatieplatform en de uitbreiding van het aantal dorpscoördinatoren. Met 'Beekdaelen in je Broekzak' willen we bovendien de gemeentelijke dienstverlening eenvoudiger, persoonlijker en meer rondom de behoeften van inwoners organiseren.

Ook veiligheid en weerbaarheid blijven belangrijke aandachtspunten. We versterken de samenwerking tussen gemeente, politie, boa’s, straatcoaches en maatschappelijke partners. Met de voortzetting van het ACT! Interventieteam Parkstad investeren we in de regionale aanpak van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast bereiden we onze gemeente en kernen beter voor op digitale kwetsbaarheden, maatschappelijke onrust en mogelijke crisissituaties.

We willen dat iedereen in Beekdaelen kan meedoen en gelijke kansen krijgt. Daarom investeren we in sterke gemeenschappen, gezondheid, onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. Concrete voorbeelden zijn de ontwikkeling van gemeenschapsvoorzieningen in Puth, Sweikhuizen en Schinveld, de investeringen in onderwijshuisvesting in Merkelbeek en Puth en de uitvoering van een vernieuwde cultuurvisie en een Lokaal Cultuurakkoord. Ook verhogen we de evenementensubsidie en werken we verder aan sterke lokale teams en een herkenbare, integrale toegang tot zorg en ondersteuning.

Daarnaast werken we aan voldoende en passende woningen en versnellen we woningbouw en gebiedsontwikkelingen. Voorbeelden hiervan zijn de gebiedsontwikkeling in Doenrade, het maatschappelijk hart in Merkelbeek, het centrumplan Nuth en de verdere ontwikkeling van de Nuinhofwijk. We investeren ook in een aantrekkelijke en goed onderhouden leefomgeving. Met projecten voor energiebesparing bij huishoudens die te maken hebben met energiearmoede en een subsidieregeling voor groene daken en gevels verbinden we sociale doelstellingen aan duurzaamheid en klimaatadaptatie.

De financiële uitgangspositie van Beekdaelen is redelijk positief. De begroting laat voor 2027 een resultaat zien van € 2,4 miljoen en ook in de daaropvolgende jaren blijft het begrotingssaldo positief. Tegelijkertijd neemt de financiële ruimte af. Dit komt onder meer door stijgende kosten voor Wmo en jeugdhulp en door de investeringen die nodig zijn voor onderwijshuisvesting, gemeenschapsvoorzieningen, gemeentelijke gebouwen, groenbeheer en de openbare ruimte. Een deel van deze opgaven wordt nog via afzonderlijke raadsvoorstellen aan de gemeenteraad voorgelegd.

Dit vraagt om duidelijke keuzes en een zorgvuldige afweging tussen onze ambities, de beschikbare financiële middelen en de uitvoeringskracht van de organisatie. Niet alles kan tegelijkertijd. We blijven daarom scherp sturen op prioriteiten, fasering en doelmatigheid. Met deze begroting investeren we gericht in onze inwoners, kernen en leefomgeving, terwijl we blijven werken aan een structureel gezonde financiële positie. Zo bouwen we samen verder aan een toekomstbestendig Beekdaelen.

Deze begroting beschrijft allereerst de financiële positie van de gemeente. Eerst wordt ingegaan op de ontwikkeling van het structurele resultaat van de gemeente: de exploitatie. Daarna wordt ingegaan op de eenmalige middelen: het vermogen en de voorzieningen. 

Na het financiële deel worden de programma's beschreven. De informatie die daarin staat heeft een meer beleidsinhoudelijk karakter. De gemeente heeft vier programma's die zijn gevormd op basis van de hoofdstukindeling van het coalitieprogramma:

Programma 1: Samen besturen en veilig samenleven
Programma 2: Sterke gemeenschappen en gelijke kansen
Programma 3: Kwaliteit van wonen, werken en leven in een groene gemeente
Programma 4: Krachtig organiseren en samenwerken

Per programma zijn de doelstellingen beschreven die zijn verankerd in het coalitieprogramma  'Groeien in groen 2026-2030. Dat document vormt immers de kapstok voor het beleid dat de komende jaren wordt gevoerd. De doelstellingen zijn toegelicht in het programmaonderdeel 'Wat willen we bereiken'. In het programmaonderdeel 'Wat gaan we daarvoor doen' zijn de beleidsinitiatieven vermeld die voor een groot deel al via de kadernota 2027 zijn aangekondigd. Die beleidsinitiatieven dragen bij aan de doelstellingen die in het coalitieprogramma zijn vermeld. 

Tenslotte wordt in deze begroting ingegaan op de zogenaamde 'paragrafen'. Naast de programma’s zijn gemeenten namelijk verplicht om zeven programma-overstijgende paragrafen in de begroting op te nemen. De paragrafen beschrijven onderwerpen die zich vaak niet laten vangen in een enkel programma.