4. Programma 2 | Sterke gemeenschappen en gelijke kansen

In het coalitieprogramma zijn diverse beleidsontwikkelingen beschreven die financiële gevolgen hebben. Deze zijn opgenomen in de onderstaande tabel.

De inzet van de dorpscoördinatoren als spil in de wijk heeft zich de afgelopen jaren bewezen. Om nog beter in te kunnen spelen op wat er speelt in de kernen, breiden we het aantal dorpscoördinatoren eind 2026 uit van 2 naar 3. Hierdoor ontstaat er meer ruimte om signalen op te vangen, initiatieven te begeleiden en de samenwerking te versterken. 

De afgelopen jaren is volop uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma behorende bij de kadernota De kracht van cultuur en kunst in Beekdaelen. Voorbeelden zijn de vele laagdrempelige voorstellingen in het kader van de Bloeiende Zondagen, de inventarisatie van onze binnen- en buitenkunst en de uitvoering van de voorstelling Carmen door Opera Compact op het Equinepark in Hulsberg.

De vaststelling van de cultuurvisie en het Lokaal Cultuurakkoord vormt in 2027 de basis voor de verdere ontwikkeling van het culturele domein. De inzet richt zich op het stimuleren van cultuurparticipatie, het versterken van samenwerking tussen partners en het scheppen van voorwaarden voor een breed, toegankelijk en toekomstbestendig cultureel aanbod. Daarbij wordt aandacht besteed aan het behoud van cultureel erfgoed, de Limburgse taal en de regionale identiteit. In 2028 wordt de ingezette lijn voortgezet en verder uitgewerkt, waarbij blijvende aandacht bestaat voor de maatschappelijke waarde van cultuur voor inwoners en gemeenschappen.

Evenementen en activiteiten leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid, sociale samenhang en vitaliteit van de kernen binnen Beekdaelen. Zij brengen inwoners samen, versterken gemeenschapszin en dragen bij aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Daarom blijft de gemeente investeren in het stimuleren van activiteiten en evenementen in alle kernen. Om verenigingen, stichtingen en vrijwilligers hierin optimaal te ondersteunen, wordt het budget voor evenementensubsidies vanaf 2027 structureel verhoogd naar € 100.000 per jaar. Daarnaast wordt de uitvoeringsregel voor evenementensubsidies geactualiseerd. Daarbij wordt verkend of en op welke wijze de regeling beter kan aansluiten bij de behoeften van initiatiefnemers en ruimte kan bieden voor de ondersteuning van kleinschalige maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan de leefbaarheid en sociale samenhang in onze kernen.

De doorontwikkeling van de huidige toegang tot zorg en ondersteuning richt zich op het versterken van de toegankelijkheid, samenhang en effectiviteit van ondersteuning en zorg. De huidige toegang wordt bemenst door Wmo- en jeugdconsulenten en de administratie Sociaal. Vanuit de visie op het sociaal domein wordt in 2027 verder toegewerkt naar één integraal en herkenbaar toegangspunt dat laagdrempelig en dichtbij inwoners is. Daarbij wordt de verbinding gelegd met participatie, maatschappelijk werk en de wijkteams.

Binnen de gemeente zijn momenteel twee wijkteams operationeel, in Schinveld en Nuth. Deze teams vervullen een rol in het vroegtijdig signaleren van hulpvragen en het bieden van passende ondersteuning. De ontwikkeling van stevige lokale teams sluit aan bij de Hervormingsagenda Jeugd, de IZA-transformatieplannen, het AZWA-akkoord en de Visie sociaal domein.

In 2027 ligt de nadruk op het verder doorontwikkelen van de lokale teams, het versterken van de samenhang met de PlusWIJken en het verder ontwikkelen van een gezamenlijke en integrale werkwijze rondom inhoudelijke thema’s. De wijkteams worden zo steeds meer een herkenbaar, laagdrempelig en toegankelijk aanspreekpunt voor inwoners en samenwerkingspartners. De teams werken vanuit een brede, integrale en wijkgerichte blik, waarbij professionals domein overstijgend samenwerken en snel kunnen schakelen tussen zorg, welzijn, participatie en veiligheid. Het versterken van de eigen regie en het netwerk van inwoners staat hierbij centraal. Ook wordt de samenwerking met huisartsen en maatschappelijke organisaties, verder geïntensiveerd. Zo kan ondersteuning beter op elkaar worden afgestemd, wordt versnippering voorkomen en kunnen hulpvragen eerder en dichter bij de inwoner worden opgepakt.

De verbinding tussen het sociaal en medisch domein wordt steeds belangrijker, mede onder invloed van ontwikkelingen vanuit IZA, GALA, AZWA en de Hervormingsagenda Jeugd. De toenemende complexiteit van hulpvragen, de aanhoudende druk op de GGZ, de vergrijzing en de ontwikkeling dat inwoners langer zelfstandig thuis wonen, maken een intensievere samenwerking tussen het sociaal en medisch domein noodzakelijk. Ook binnen de PlusWIJken wordt hieraan invulling gegeven door de samenwerking tussen huisartsenpraktijken, wijkmanagers vanuit het medisch domein ende gemeente verder te versterken. Deze samenwerking draagt bij aan korte lijnen, een gezamenlijke focus en een betere afstemming van ondersteuning rondom inwoners. In 2027 wordt ingezet op het verder ontwikkelen en verduurzamen van deze samenwerking.

Een belangrijke ontwikkeling hierin is de inzet van een medisch verbinder vanuit de uitvoering. Deze inzet is momenteel als pilot gestart. De medisch verbinder fungeert als vast aanspreekpunt voor huisartsenpraktijken richting de gemeente, en denkt mee op casusniveau. De ervaringen uit de pilot worden in 2027 geëvalueerd. Op basis van de eerste ervaringen wordt beoordeeld in hoeverre deze functie bijdraagt aan de samenwerking tussen het sociaal en medisch domein en of, en op welke wijze, voortzetting en structurele inbedding van deze inzet wenselijk en noodzakelijk is. 

In 2026 is verder invulling gegeven aan de toepassing van de doorbraakmethode voor inwoners met vastgelopen complexe en meervoudige problematiek. Bij toepassing van de Doorbraakmethode wordt gekeken naar wat een huishouden acuut nodig heeft in plaats van streng vast te houden aan bureaucratische regels en systemen die de oplossing blokkeren. Om passende ondersteuning tijdig en effectief te kunnen bieden, wordt in 2027 ingezet op de verdere ontwikkeling en structurele borging van deze werkwijze binnen de gemeentelijke organisatie. De inzet richt zich op het versterken van maatwerk, het bevorderen van integrale samenwerking en het voorkomen van escalatie van problematiek. De beschikbare middelen uit het IZA-transformatieplan en de ontvangen rijksmiddelen voor de aanpak van energiearmoede dragen bij aan het verder verankeren van de aanpak. Hiermee blijft ondersteuning mogelijk voor huishoudens die te maken hebben met samenhangende uitdagingen op verschillende leefgebieden.

In 2028 wordt de ingezette lijn voortgezet en verder doorontwikkeld, met blijvende aandacht voor vroegtijdige ondersteuning, het vergroten van zelfredzaamheid en het beperken van maatschappelijke en financiële gevolgen van complexe problematiek.

Beekdaelen werkt intensief samen met alle Zuid-Limburgse gemeenten aan het verbeteren van de gezondheid van inwoners, een complexe en omvangrijke, langdurige opgave. Met de nota Gezondheid nu, voor later! (vastgesteld in 2025) geven de gemeenten hier invulling aan voor de periode 2025-2030. In 2030 willen zij de gezondheidsachterstanden met 25% hebben teruggedrongen ten opzichte van de rest van Nederland en bouwen aan gezonde en kansrijke generaties.

Binnen het programma Trendbreuk ligt de focus op het jongste kind. In de nota vormt dit de pijler Gezond Opgroeien. Daarnaast wordt de aanpak verbreed met drie aanvullende pijlers: Gezond Blijven, Gezonde Geest en Gezonde Leefomgeving. De regionale en lokale inspanningen sluiten hiermee aan bij de landelijke zorgakkoorden.

Sinds 2023 zijn op initiatief van de Rijksoverheid op landelijk niveau verschillende zorgakkoorden afgesloten om gezondheid te bevorderen en de zorg toekomstbestendig te maken. Na het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA, gericht op preventie) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA, gericht op toegankelijke en betaalbare zorg voor iedereen) start in 2027 het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord versterkt de samenwerking tussen zorg, welzijn en gemeenten en maakt succesvolle preventieve aanpakken structureel in de vorm van basisfunctionaliteiten.

Beekdaelen is in 2026 gestart met investeren in en intensiveren van contact tussen gemeente, zorg en medische wereld. Het uitgangspunt daarbij is: aansluiten bij hetgeen er al is aan voorzieningen en netwerken, het voorkomen van extra overlegstructuren en het werken vanuit het gedachtengoed van Positieve Gezondheid.

Mandaatgemeente Sittard-Geleen en de zorgverzekeraar CZ hebben samen een regionale AZWA werkagenda gemaakt waarmee alle Zuid-Limburgse colleges moeten instemmen om vanaf 2027 in aanmerking te komen voor AZWA rijksmiddelen.

Gemeenten moeten de komende 3 jaar aan de slag met de twee samenhangende onderdelen: 

• Basisfunctionaliteiten, de voortzetting van succesvolle preventieve aanpakken uit GALA op vier leefgebieden: Mentale gezondheid (steunpunten voor inwoners met psychische problematiek/Welzijn op Recept), Kansrijk opgroeien (Kansrijke Start/Nu niet Zwanger), Gezonde leefstijl (aanpak overgewicht) en Vitaal ouder worden (valpreventie).
• Gezonde en sociale basisinfrastructuur, een lokaal netwerk dat inwoners, vrijwilligers, welzijnsorganisaties, zorgverleners en gemeenten met elkaar verbindt. Doel is het versterken van leefbaarheid, preventie en samenwerking dicht bij inwoners. 

Sinds 1 januari 2026 zijn gemeenten wettelijk verplicht aandacht te besteden aan suïcidepreventie. Alle Zuid-Limburgse gemeenten geven hier gezamenlijk invulling aan via het Actienetwerk Preventie Zelfdoding Zuid-Limburg. Dit netwerk brengt gemeenten en maatschappelijke partners samen, versterkt de samenwerking, vergroot de deskundigheid van professionals, stimuleert bewustwording over suïcidaliteit en ondersteunt risicogroepen.  Sleutelfiguren, mensen die in hun werk vaak met kwetsbare mensen in aanraking komen, krijgen training in herkennen en het gesprek aangaan. De regio heeft een regionaal actieplan 2027-2030 opgesteld met concrete acties, rollen en afspraken over monitoring. Het Actienetwerk sluit aan bij de bestaande netwerken in Noord- en Midden Limburg. Hierdoor groeit de landelijke dekking van regionale netwerken, wat de zichtbaarheid en impact ervan vergroot.

In 2027 wordt de nieuwe Jeugdverordening verder voorbereid. Hierbij wordt samengewerkt met de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek. De landelijke ontwikkelingen rondom de Reikwijdte van de Jeugdwet en het normenkader voor normaliseren worden hierbij nauwlettend gevolgd en waar mogelijk verwerkt in de verordening. Vaststelling van de nieuwe verordening wordt in 2027 voorzien.

De vraag naar Hulp bij het Huishouden (HbH) blijft toenemen door vergrijzing, langer zelfstandig wonen en complexere zorgvragen. Tegelijkertijd staan betaalbaarheid en beschikbaarheid van personeel onder druk.

In 2027 wordt de stapsgewijze invoering van het HHM-normenkader voortgezet. Het HHM-normenkader is landelijk ontwikkeld door Bureau HHM, een onafhankelijk zorg- en adviesbureau in het sociaal domein, en wordt door een grote groep gemeenten gebruikt als richtlijn. Het normenkader biedt een objectieve en onderbouwde basis voor het zorgvuldig en op maat indiceren van huishoudelijke ondersteuning. Naar verwachting leidt de nieuwe methodiek op termijn tot minder geïndiceerde uren en daarmee tot een gematigder kostenontwikkeling.

De mogelijke invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage is nog onzeker.

Momenteel wordt onderzocht of het project ANWB Automaatje in Beekdaelen kan worden ingezet als aanvulling op het bestaande vervoersaanbod zoals de Omnibuzz en de Wensbus. Automaatje is een vervoersdienst vóór en dóór inwoners, waarbij vrijwilligers deelnemers op afspraak vervoeren. De mogelijkheden voor invoering in Beekdaelen worden nog in kaart gebracht. Daarom zijn de eventuele financiële consequenties nog niet bekend. Als de uitkomsten aanleiding geven tot invoering van het Automaatje, wordt hierover een afzonderlijk college- en raadsvoorstel ingediend.

De regionale visie Opvang en Beschermd Wonen Parkstad 2026-2035: De kracht van samen is in januari 2026 vastgesteld. Het eerste uitvoeringsplan Opvang en Beschermd Wonen 2026-2029 is inmiddels in concept gereed, maar heeft de beoogde oplevering in het tweede kwartaal van 2026 niet gehaald en wordt in december 2026 aan het college voorgelegd. Onderdeel van het uitvoeringsplan zijn de resultaten van de ETHOS-telling, een Europees gehanteerde telmethode om het aantal dak- en thuisloze mensen in een gemeente of regio in kaart te brengen.

Inmiddels heeft Levanto de plannen voor verbouwing van de huidige locatie van het Zorgpension aan de Stationsweg 10 te Nuth gepresenteerd. Deze worden in 2027 verder geconcretiseerd. 

De voorgenomen herziening van de Participatiewet, zoals uitgewerkt in het programma Participatiewet in Balans, vraagt de komende jaren om een verdere ontwikkeling van de gemeentelijke uitvoeringspraktijk. De beoogde veranderingen richten zich op een meer mensgerichte benadering, waarbij vertrouwen, eenvoud, maatwerk en participatie centraal staan. Daarbij wordt participatie breder beschouwd dan uitsluitend betaald werk en is er tevens aandacht voor maatschappelijke deelname, ontwikkeling, vrijwilligerswerk, mantelzorg en andere passende vormen van participatie.

In 2027 wordt, binnen de geldende landelijke kaders en in samenwerking met ISD-Kompas, verder gewerkt aan de voorbereiding en implementatie van deze veranderingen. Dit vraagt om aanpassing van werkprocessen, actualisatie van gemeentelijke verordeningen en beleidsregels, verdere professionalisering van medewerkers en versterking van de samenwerking met regionale partners. Tegelijkertijd wordt ingezet op het vereenvoudigen van dienstverlening en het bieden van passende ondersteuning aan inwoners. Eventuele financiële en organisatorische gevolgen zijn mede afhankelijk van de definitieve wettelijke uitwerking en de daarbij behorende rijksmiddelen.

In 2027 wordt uitvoering gegeven aan de bestuurlijke keuzes die voortvloeien uit het onderzoek naar de aan ISD Kompas opgedragen uitvoeringstaken. Daarbij wordt ingezet op een toekomstbestendige inrichting van de uitvoering, waarbij kwaliteit van dienstverlening, regie, integraliteit en doelmatigheid centraal staan. De gekozen uitvoeringsvariant heeft gevolgen voor de organisatie, de bedrijfsvoering en de financiële kaders. Deze worden in de verdere uitwerking vertaald naar concrete maatregelen en meerjarige budgettaire effecten.

infrastructuur voor participatie, ontwikkeling en arbeidsmarkttoeleiding. De werkhubs bieden toegankelijke ontmoetings- en ontwikkelplekken waar inwoners, werkgevers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties samenwerken aan het versterken van de aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Hierbij wordt ingezet op het activeren van onbenut arbeidspotentieel, het versterken van werknemersvaardigheden en het bieden van maatwerkondersteuning aan inwoners voor wie participatie of arbeid niet vanzelfsprekend is.

Vanuit het principe van integrale dienstverlening en nauwe regionale samenwerking worden trajecten flexibel en vraaggericht ingericht. De werkhubs dragen daarmee bij aan een inclusieve arbeidsmarkt en aan het vergroten van maatschappelijke participatie van inwoners.

In 2027 ligt de focus op de verdere doorontwikkeling en verduurzaming van de Regionale Werkhubs, waarbij de opgebouwde regionale samenwerking wordt bestendigd en waar mogelijk verder wordt versterkt. De gezamenlijke inzet van de Parkstadgemeenten wordt ondersteund door regionale middelen, waaronder bijdragen vanuit het Parkstad Participatiefonds en Stadsregio Parkstad Limburg. Een deel van de gemeentelijke cofinanciering bestaat uit de inzet van ambtelijke capaciteit voor beleid, uitvoering, monitoring en regionale afstemming.

De Regionale Werkhubs leveren hiermee een bijdrage aan de regionale opgaven op het gebied van arbeidsparticipatie, talentontwikkeling, inclusie en een toekomstbestendige arbeidsmarkt.

Inwoners met een indicatie voor Nieuw Beschut ontvangen momenteel een arbeidsovereenkomst via ISD Kompas. Naar aanleiding van het onderzoek naar kwaliteit, integraliteit en kostenbeheersing wordt bezien op welke wijze het werkgeverschap voor Nieuw Beschut het meest effectief en efficiënt kan worden georganiseerd. Hierbij vormt de mogelijke aanwijzing van een centrumgemeente één van de onderzochte varianten, gericht op het bundelen van expertise en het doelmatig organiseren van ondersteunende processen.

In 2027 wordt verdere uitvoering gegeven aan de bestuurlijke besluitvorming hierover. Uitgangspunt daarbij is het waarborgen van kwalitatief goede begeleiding, een uniforme uitvoering en een toekomstbestendige inrichting van Nieuw Beschut binnen de regio.

Het uitvoeringsprogramma van het accommodatiebeleid, dat oorspronkelijk voor het eerste kwartaal van 2026 was gepland, wordt eind 2026 aan het college van B&W voorgelegd. Met name de uitwerking en financiële onderbouwing van de structurele onderhoudsbijdrage hebben een uitgebreid en zorgvuldig traject doorlopen, waar meer tijd mee gemoeid was dan initieel voorzien. Daarnaast biedt het programma inzicht in de ontwikkelingen en investeringen die voor de komende jaren op de planning staan. Na besluitvorming door het college wordt het rapport ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraad.

In februari 2026 stelde de gemeenteraad van Beekdaelen een krediet van 7,5 miljoen euro beschikbaar voor de ontwikkeling van Park de Oirsprong. In de afgelopen maanden is gewerkt aan de definitieve planvorming en planning. Het voornemen is om het definitief ontwerp en planning in Q4 2026 te presenteren. Gelijktijdig wordt de komende maanden het aanbestedingstraject vormgegeven, zodat het park stapsgewijs gerealiseerd kan worden. Belangrijke factor waar de gemeente rekening mee houdt met betrekking tot de realisatie van het park is de organisatie van het ZLF door de schutterij van Oirsbeek in juli 2027.

In 2026 is een start gemaakt met het opstellen van nieuw sport- en beweegbeleid. Als alles volgens planning verloopt, wordt het beleid in het eerste kwartaal van 2027 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarnaast vindt een juridische verkenning plaats naar de vraag hoe Beekdaelen de uitvoering van het sport- en beweegbeleid het beste kan contracteren of subsidiëren. Naar verwachting kan de aanbesteding/opdrachtverlening in april 2027 worden gestart. Het streven is om uiterlijk in september 2027 één uitvoerende partij te contracteren.

In 2028 wordt verder invulling gegeven aan de uitvoering van het sport- en beweegbeleid.

Dit project richt zich op de ontwikkeling van de kern Nuth. De gemeente ondersteunt en stimuleert de ontwikkeling van een netwerk van inwoners, verenigingen, professionele organisaties en de gemeente zelf. Actieve betrokkenheid van inwoners draagt bij aan gemeenschapszin en aan het verbeteren van de sociale en fysieke leefomgeving. Same Veur Elkaar heeft zich de afgelopen periode stevig ontwikkeld.

De dorpscoördinator en de opbouwwerker werken in Nuth aan een steeds breder netwerk. Daarnaast is gestart met een wijklunch en wordt aangesloten vanuit het wijkteam Nuth. Steeds meer activiteiten krijgen vorm en een groeiend aantal inwoners levert een actieve bijdrage. Ook is er een actieve samenwerking tussen de verschillende vrijwilligersinitiatieven door een gezamenlijke activiteitenkalender. Verder wordt ook hier actief ingezet op een betere samenwerking tussen het medisch en sociaal domein.

Project Vrijwillige Energie Parkstad speelt een rol door financiële en administratieve ondersteuning te bieden aan vrijwilligersprojecten. Elk kwartaal verschijnt een kalender waarin zichtbaar wordt welke partijen waarmee bezig zijn in Nuth. In 2027 zal het project volledig operationeel zijn.

Same Veur Elkaar wordt gefinancierd vanuit Parkstad Regiodealmiddelen met gemeentelijke cofinanciering.

Het startdocument van de Lokale Inclusieagenda (LIA) is in 2026 vastgesteld. Dit vormt het startpunt voor het verder vormgeven van een inclusieve gemeente. Uitgangspunt blijft dat iedere inwoner volwaardig moet kunnen deelnemen aan de samenleving. Inclusie raakt vrijwel alle gemeentelijke beleidsterreinen, variërend van sport en onderwijs tot de inrichting van de openbare ruimte en dienstverlening. De komende periode wordt de LIA verder uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Dit zal in Q1 van 2027 aan de raad worden voorgelegd.

Beekdaelen participeert in Interreg Europe, het Europese programma waarin 36 landen samenwerken om regionaal beleid te verbeteren via kennisuitwisseling, peer learning en gevalideerde good practices. Beekdaelen neemt deel aan twee projecten: TAAS (duurzaam toerisme, data en digitalisering) en SMARTFORM (energietransitie en energiearmoede). De opgebouwde Europese contacten en ervaringen bieden daarnaast ook kansen voor nieuwe samenwerkingsprojecten. Mede naar aanleiding van deze samenwerking heeft Beekdaelen recent een nieuwe projectaanvraag ingediend binnen het Europese programma URBACT. Deze aanvraag richt zich op het uitwisselen van kennis en goede voorbeelden over hoe we jonge gezinnen kunnen behouden voor een landelijke gemeente als Beekdaelen. We verwijzen ook graag naar paragraaf 6.3.2.

Begin 2025 is de Toekomstvisie Wonen, Welzijn en Zorg Parkstad Limburg door de raad vastgesteld. Naar aanleiding hiervan wordt momenteel gewerkt aan een regionaal uitvoeringsprogramma, dat naar verwachting uiterlijk eind 2026 gereed is. In 2027 volgt de implementatie op zowel regionaal als lokaal niveau. Monitoring en evaluatie vormen vervolgens de basis voor de verdere ontwikkeling en bijstelling van het uitvoeringsprogramma. De Parkstadgemeenten, betrokken zorg- en welzijnsorganisaties en woningcorporaties dragen naar rato bij aan de kosten voor de projectleiding. Beekdaelen draagt in totaal 27K bij aan de regionale projectleiding, verdeeld over de jaren 2026 en 2027.

Wij blijven voor een aanzienlijke opgave staan op het gebied van de opvang van vluchtelingen. Een belangrijk onderdeel hiervan betreft de huisvesting van statushouders. Gemeenten hebben hiervoor jaarlijks een door het Rijk vastgestelde taakstelling. Met de woningcorporaties zijn afspraken gemaakt om invulling te geven aan deze opgave. Door de aanhoudend hoge instroom van vluchtelingen neemt het aantal te huisvesten statushouders nog steeds toe, wat een toenemende druk legt op de beschikbare sociale woningvoorraad.

In 2027 geven wij invulling aan het besluit van de gemeenteraad om medewerking te verlenen aan de structurele uitbreiding van het asielzoekerscentrum in Sweikhuizen met 150 opvangplaatsen.

Sinds 2022 bieden wij tevens opvang aan vluchtelingen uit Oekraïne. Deze opgave blijft ook in 2027 actueel. Daarbij geven wij de voorkeur aan kleinschalige opvangvoorzieningen, verspreid over de verschillende kernen, bijvoorbeeld in leegstaande schoolgebouwen of ander gemeentelijk vastgoed. Op dit moment hebben we zeven opvanglocaties. Tegelijkertijd blijven wij actief zoeken naar aanvullende mogelijkheden om in de opvangbehoefte te voorzien.

De uitvoering van de Wet inburgering, waaronder het begeleiden van statushouders tijdens hun inburgeringstraject en het bieden van maatschappelijke begeleiding aan nieuw gevestigde statushouders, is belegd bij ISD Kompas.

Een succesvolle en duurzame integratie begint bij taalbeheersing. Het spreken van de Nederlandse taal vergroot de kansen op werk en bevordert actieve deelname aan de samenleving. Daarom zetten wij onze inzet op taalontwikkeling onverminderd voort, onder meer via het Taalhuis in samenwerking met de bibliotheken en diverse maatschappelijke partners. Op deze manier bieden wij nieuwkomers, net als alle andere inwoners van onze gemeente, de best mogelijke voorwaarden om zelfstandig en volwaardig mee te doen in de samenleving.

Vanwege de grote stroom vluchtelingen de afgelopen jaren vanuit diverse delen van de wereld en de steeds krapper wordende woningmarkt, wordt de doorstroom van statushouders vanuit het AZC naar reguliere woningen steeds lastiger. Als gevolg hiervan laat de huisvesting van statushouders een stagnatie zien en is een achterstand ontstaan in onze huisvestingstaakstelling, waardoor de gemeente Beekdaelen zich momenteel in trede 3 bevindt van de bestuurlijke interventieladder waarin afspraken worden gemaakt met de provincie over acties, termijnen en vervolg. We hebben daarom een plan van aanpak huisvesting statushouders opgesteld, dat in oktober naar de provincie Limburg is gestuurd. Dit plan omhelst diverse maatregelen om de achterstand in te lopen, zoals het verder intensiveren van de afspraken met woningcorporaties, onderzoek naar de verdere inzet van gemeentelijke en particulier vastgoed en onderzoek naar de vraag of het plaatsen van flexwoningen mogelijk is.

Beekdaelen voert een actief onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Alle kinderen verdienen een goede start van hun schoolcarrière. Deze vormt immers een belangrijke basis voor een gezond en gelukkig leven. De afgelopen jaren hebben we steeds gerapporteerd over het project Hard voor Taal. Dit project is afgerond en de leerkrachten zijn in staat om de werkwijze zelfstandig voort te zetten. De samenwerking met onderwijs, jeugdgezondheidszorg, peuter- en kinderopvangorganisaties is geïntensiveerd en verankerd en ook de samenwerking in de Westelijke Mijnstreek en Parkstad vindt periodiek plaats. Uit de monitoring blijkt dat er vooruitgang is geboekt in de warme overdracht tussen peuteropvang en basisschool en zijn de groeigegevens van VVE-peuters en kleuters goed in beeld. Opvallend is dat bij peuters die bij het eerste registratiemoment een beneden gemiddeld niveau hadden, twee derde een bovengemiddelde groei laat zien gedurende de VVE-periode. We zien dus een positieve tendens en blijven ons inzetten voor een actief onderwijsachterstandenbeleid.

Het project SES Nuinhof wordt uiterlijk in de eerste helft van 2027 afgerond en verantwoord. De activiteiten en initiatieven in en rondom het Nuinhofhuisje zijn inmiddels structureel geborgd via een Hoeskamersubsidie, waarbij ook Vrijwillige Energie een belangrijke ondersteunende rol vervult. Wonen Zuid stelt het Nuinhofhuisje de komende jaren kosteloos ter beschikking. De gemeente draagt zorg voor de exploitatiekosten, waaronder nutsvoorzieningen, verzekeringen en wifi. Hiervoor wordt een structureel budget van € 7.000 per jaar gevraagd.

In 2026 wordt uitvoering gegeven aan de voorbereiding van de pilot met de werktitel Ontwikkelbedrijf Statushouders Zuid-Limburg, een regionale samenwerking gericht op het versnellen van participatie, inburgering, scholing en uitstroom naar werk van statushouders. Beekdaelen vervult hierbij de rol van penvoerder en gastgemeente namens de deelnemende Zuid-Limburgse gemeenten. Voor deze pilot is een provinciale subsidie van € 300.000 ontvangen tot en met december 2027. Uitgangspunt is dat alle kosten voor voorbereiding, uitvoering, personele inzet, monitoring, evaluatie en verantwoording volledig vanuit deze subsidie worden bekostigd. De gemeente neemt uitsluitend deel onder de voorwaarde dat hieruit geen structurele financiële lasten of personele risico’s voor Beekdaelen voortvloeien en dat eventuele frictiekosten volledig worden afgedekt. De pilot heeft een experimenteel karakter en dient inzicht te geven in de effectiviteit van een regionale aanpak voor de begeleiding van statushouders.

De omgevingsvergunning voor het nieuwe kindcentrum in Merkelbeek is verleend. Op basis van een doorrekening door een extern bureau blijkt dat de geraamde investeringskosten hoger uitvallen dan eerder voorzien. Momenteel worden diverse optimalisatie- en bezuinigingsmaatregelen uitgewerkt om de kosten te beheersen. Aansluitend wordt een aanbestedingsprocedure doorlopen, waaruit de feitelijke stichtingskosten zullen blijken. Naar verwachting kan in het eerste kwartaal van 2027 een uitgewerkt plan, inclusief de resultaten van de aanbesteding en een kredietaanvraag, ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Parallel hieraan werken Movare en de speeltuinstichting aan een plan voor de inrichting van de buitenruimte rondom het kindcentrum. Voor dit onderwerp verwijzen wij eveneens naar de gebiedsontwikkeling bij hoofdstuk 5.3.4.

De architect heeft een schetsontwerp voor het nieuwe kindcentrum in Puth opgesteld. Daarbij is uitgegaan van behoud van de kerk, zonder concessies te doen aan het beoogde moderne onderwijsconcept. Tevens is zoveel mogelijk rekening gehouden met de belangen van de directe omgeving. In de verdere planuitwerking wordt onderzocht of aanvullende gronden kunnen worden betrokken. De komende periode wordt een kostencalculatie opgesteld en wordt de bouwkundige staat van de kerk opnieuw beoordeeld. Naar verwachting wordt de gemeenteraad begin 2027 geïnformeerd over de voortgang en wordt een kredietaanvraag voor de verdere uitwerking van de plannen ter besluitvorming voorgelegd.

In juni 2024 heeft de gemeenteraad besloten een voorbereidingskrediet toe te kennen voor het in procedure brengen van een wijziging van het omgevingsplan. Het doel is om op een stedenbouwkundig verantwoorde manier, passend binnen de kern Sweikhuizen, woonfuncties te combineren met een maatschappelijke ontmoetingsruimte op de locatie van het huidige Rector Raevenhuis.

Door de vaststelling van het omgevingsplan in juni 2026 (dat inmiddels onherroepelijk is)  kan de verdere ontwikkeling van het plangebied met ontmoetingsruimte plaatsvinden. Deze wordt afgestemd met de uitkomst van de verkenningsfase, waarin de kerk als mogelijke alternatieve locatie voor een gemeenschapsvoorziening wordt onderzocht. Momenteel is er nog geen budget beschikbaar voor de stichtingskosten voor de ontmoetingsruimte in het inbreidingsplan. Zodra de plannen zijn uitgewerkt, kan de raad een voorstel verwachten voor de benodigde middelen voor een gemeenschapsvoorziening in het inbreidingsplan of integratie hiervan in de kerk.

In Schinveld zijn we als onderdeel van het Masterplan 2.0 centrum Schinveld bezig met het realiseren van een nieuwe, toekomstbestendige gemeenschapsvoorziening. Onder begeleiding van stichting VKKL Limburg zijn projectgroep en werkgroep, gevormd door mensen uit het dorp, aan de slag gegaan met het schrijven van een plan voor hun nieuwe voorziening. Dit plan is recent gereedgekomen en zal in de raadsvergadering van december ingebracht worden. 

In juni 2024 heeft de gemeenteraad van Beekdaelen het bestemmingsplan ‘Gemeenschapshuis Puth’ vastgesteld. Daarmee zijn, samen met het eerder beschikbaar gestelde krediet, de twee essentiële randvoorwaarden voor realisatie van het project ingevuld. Op basis van het schetsontwerp dat ten grondslag lag aan het gewijzigde bestemmingsplan, is vervolgens in nauwe samenwerking met de toekomstige gebruikers gewerkt aan een breed gedragen Voorlopig Ontwerp.

Doel is de realisatie van een toekomstbestendig gemeenschapshuis dat aansluit bij de behoeften van de gebruikers en de gemeenschap van Puth. Het project bevindt zich momenteel in een cruciale fase waarin de verdere planuitwerking en voorbereiding van de uitvoering centraal staan. Op basis van de meest actuele inzichten moet echter rekening worden gehouden met een mogelijke overschrijding van het beschikbare uitvoeringskrediet. Deze ontwikkeling wordt veroorzaakt door prijsindexeringen, noodzakelijke scopewijzigingen en aanvullende kosten als gevolg van het niet tijdig kunnen verkrijgen van een grootverbruikaansluiting voor elektriciteit.

Om de financiële risico’s zoveel mogelijk te beperken en beheersbaar te houden, wordt het project uitgevoerd in bouwteamverband. Binnen deze samenwerking worden ontwerpoptimalisaties en slimme uitvoeringskeuzes onderzocht om eventuele tekorten te minimaliseren. Voordat wordt overgegaan tot de uitvoeringsfase (fase 2 van de bouwteamovereenkomst), zal helder zijn of sprake is van een tekort en wat de omvang daarvan is. Indien aanvullende besluitvorming noodzakelijk blijkt, wordt uw raad hierover tijdig en via de daarvoor bestemde bestuurlijke kanalen geïnformeerd, zodat passende keuzes kunnen worden gemaakt. 

In 2027 wordt gestart met de actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Deze actualisatie sluit aan bij het coalitieprogramma, waarin wordt ingezet op toekomstbestendige brede kindcentra waar opvang, onderwijs, zorg en ondersteuning samenkomen. Het IHP wordt verbreed naar een integrale visie op onderwijs, huisvesting en kindvoorzieningen, met nadrukkelijke aandacht voor samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang. Daarbij worden actuele leerlingenprognoses, capaciteit, verduurzaming, de kwaliteit van de schoolomgeving en de toekomstbestendigheid van locaties betrokken. Actualisatie is noodzakelijk, omdat het huidige IHP uit 2020 dateert en uitgangspunten, normbedragen en bouwkosten niet meer volledig aansluiten bij de huidige praktijk en marktontwikkelingen. De prioritering en fasering uit het IHP 2020 vormen hierbij een belangrijk vertrekpunt; de daarin opgenomen huisvestingsopgaven zijn conform planning uitgevoerd. Op basis van actuele ontwikkelingen en prognoses wordt een nieuwe prioritering voor de komende tien jaar vastgesteld. Het geactualiseerde IHP biedt de kaders voor toekomstige investeringen in onderwijs- en kindvoorzieningen en wordt naar verwachting in de tweede helft van 2027 ter besluitvorming aangeboden.

Afhankelijk van de actualisatie van het Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) kan het zo zijn dat de school in Wijnandsrade in het kader van de zorgplicht als casus opgenomen gaat worden. In samenhang met Innovo, de school in Nuth en de school in Wijnandsrade zal  strategie bepaald worden hoe het onderwijs in dit deelgebied van Beekdaelen op een goede manier geborgd blijft. 

Naar aanleiding van het onderzoek naar de uitvoering van de aan ISD Kompas opgedragen taken wordt in 2027 verdere invulling gegeven aan de bestuurlijke afweging over de toekomstige organisatie van deze taken. Daarbij worden de uitkomsten ten aanzien van kwaliteit, integraliteit, dienstverlening, organisatie en financiën betrokken.

Hoewel de gemeenten Voerendaal en Simpelveld niet als medeopdrachtgever aan het onderzoek hebben deelgenomen, zijn zij gedurende het proces nauw betrokken geweest door het beantwoorden van inhoudelijke vragen en het delen van relevante informatie. De uitkomsten van het onderzoek vormen een belangrijke basis voor de verdere besluitvorming en de eventuele uitwerking van een gekozen uitvoeringsrichting.

Afhankelijk van de bestuurlijke keuzes die worden gemaakt, wordt in 2027 verdere invulling gegeven aan de organisatorische, personele en financiële consequenties. Uitgangspunt is een doelmatige en toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet, waarbij de kwaliteit van dienstverlening aan inwoners behouden blijft of wordt versterkt. De financiële effecten van de gekozen uitvoeringsrichting worden gemonitord en waar nodig betrokken bij toekomstige begrotingsactualisaties.